Section 7

omnia apparet et in ommibus, et maxime iis quibus voluerit appa- rere. iu ergo, o "Tat fili, precare prius domino et patri et soli et uni, el a quo unus, propitius sit tibi, ut possis talem deum intelli- gere, si vel unus duntaxat illius radius menti tuae refulserit. in- lelligentia enim sola cernit immanifestum, quia et ipsa immanifesta est; si potes, mentis oculis apparebit, o Tat; caret enim invidia dominus; apparet autem per omnem mundum; intelligentiam sumere, videre et prehendere potes ipsis manibus, et imaginem dei spectare. si vero quod in te immanifestum est tibi, quomodo ipse in se ipso per oculos tibi apparebit? si vero ipsum vis videre, cogita solem, cogita lunae cursum, cogita astrorum ordinem; quis est ordinis ser- vator? ordo enim omnis terminatur numero et loco. sol maximus deus est eorum qui in caelo sunt deorum, cui omnes cedunt cae-
e
e
c
cap. 5. qarrQoracTOc loru. 43
Ó vquAuoUroge Ó usiGov y?9]d.e xci GeAdrrue dvíysron Uni écvzóv Éyev écvroU wixgoríégove ztoAsvovrac &orépoc. vive elOoóusvog 3] vive qoflo)usvoc, & réxvov; xoi Éxecroc TOUrOV TüV GGrípuv ov TOv Ópnoiov 7| (cov Opóuov mo:- oUvraL iy oUgayQ Ovrsg. víg Ó íxcGtQ TÓv roÓmov xci v0 uéysÜog voU Opóuov ópiceg; Gpxrog cvrT T) meQl cU- TQEv crQsqouévy xol vOv swivra xócuov cuumepupépovaa, río Ó vroUro xexrüuévog vÓ Üüpyevov; vig Ó vij ÜcAdcOn TOUc Ópove ztsQufeAOv; Tig Ó vw» yv íopécoc;
3t. / 6 / € 4 , 4 ^ ,
EGrt y&Q vig, €) Té, Ó rovrov zttvrwv noue xoi ósortó-
2e^7 M ^» /, » » ki »* 2; -
vc. &ÜUvarOV yaQ 7) T07tOV ?] &QLÜ LOV 7 uévgov quAcyOTjvot
12 zelo ToU moujcawrOc. Ttücc yc viii &romig xci us-
voíg &molgroc, «AA ovx GOfomorog oUvÓB wiry, & rízvov. xL y&p sb v0 &vaxrtóv icorww ivÓsíc, Órw oU xcrízso OV TQgÓnov rio vábs0c, x«l vm0 Osonórgv écrl rÓv uino evrQ 75v rGiv vdLavra. ctÓs Ovvaróv cos wv nrqvQ
l. 9alacouge A. — 2. zolwsvorrac B Vergic. Fluss. — 3. 4j «tre qofovusrog om. Patr. errore typ. — 6. 7. zegl éavrgv B. — 8. «5j om. Pat. || «4c 9eÀdooqc A. 14 — 16. zai yàg — v&savva uncis includ. Patr. — 14. óz. ov] sic B, ózs reliqui. || post xez- £y, À et edd. add. roUzó iov. 15. post $z0 A et edd. add. cór. 16. «vvo] cvv; Patr.
lestes dii tamquam regi et dynastae. et is iantus terra et mari maior sustinet supra se habere se ipso minores stellas circumeuntes. quemnam venerans aut quem timens, o fili? singula enim haec astra non similem aut aequalem cursum faciunt in caelo. quis est qui cuique modum et magnitudinem cursus terminat? ursa haec, quae circa se volvitur et universum mundum secum circumfert, quis est qui hoc fabricavit instrumentum? quis est qui mari terminos circum- posuit? quis est, qui terram stabilivit?
Est enim aliquis, o Tat, qui horum omnium est factor et domi- nus; impossibile. enim est vel locum vel numerum vel mensuram servari absque factore. omnis enim ordo sine loco et sine mensura nusquam fit, sed domino non caret ipse, o fili. nam inordinatum si indigum est eo, quod modum ordinis non servet, et sub domino est, qui nondum ipsi ordinem ordinavit. utinam tibi fas esset alis
44 "Or àpavàgc ó Otóc cap. 5.
ysvouévo davosr5vot sg vOy &íga zal uécov coÜvra tZc yüs xoci obgevoU lOsiv y5o uiv vO orsgsóv, ÜcAaG- Gc Óà vO xeyvuévov, noreudr Óà v& ÓsÜuerc, dégog TO 8 &veuévov, stvpóc viv óEUrgre, Gorguv vOv Ópóuov, oi- gavoU Tijv royvrireav sept coUo zeptfjactv. 0 toc &xei- Vno, réxvov, sUruycorÓrQc, UmÓ uicv Qomüv návre rcUTG 6 ÜeccacUnar, vóv &xivgrov Owxwotusvov zoi rÓv &qavij qemópievor , Ov Qv smoiiro, cUrg 7) v&íig voU xÓcuov, x«i ovrog Ó xócuoc Tic Tüisoc. 9 Fi Óéhaug vv Ónwiovgyóv xoi Out rÀv vqzóv Osd- ceci. vüv ini vüg ync x«i rQy» iv fvUdQ, vóncov, 6 TÉXVOYV, Onprovoyoíptyoy i cj yacrQl vOv GvÜQomov, 12 xci TOU )upaovo) vijGevroc dxoudae TnV régi &&éracov, zal ps rig Ó ÜOnnuovgyGv Tv zaAnw voUrQqv xai Oslav voU &vÜgomov sxóve. Tíg Ó vovs OqOocAuoUg ssQuygd- 15 Veo, río Ó v&c Óiveo xci r& rc TQumüOCG, rig Ó TO Grópo OwolEoac, río Ó v& vsUgo. &xrelvag xoi Ósoueócac, río Ó vr&g qAíffae OystsUGog, ríg Ó vt Ócrén crsppostouj- 18
9. cazvróvq»] sic Velsenius, veyvvqgvo cvv libri. 8—9. 0) * dv — c&sog om. Patr. 8. zoiéivoc] xoci libri, 10. «óv équiovgyór] sic Patr., om. ceteri, J1. «ic om. A. 13. às-
puovoynuorog AB "Turn. Fluss.
sumptis volare in aérem, et cum medius esses sublatus inter terram et caelum videre terrae soliditatem, maris fusionem, fluviorum fluxus, aéris laxitatem, ignis velocitatem, astrorum cursum, caeli velocissi- mum circa haec ambitum. o spectaculum, fili, fortunatissimum, uno intuitu haec omnia intueri, immobilem moveri, non visibilem videri, per ea quae mundi ordinem et ordinis mundum efficiunt.
Si vis opificem etiam per mortalia quae in terra et in profundo sunt intueri, cogita, o fili, hominis in utero fabricam, et opificis exacie artificium expende, et disce quisnam artifex pulchram hanc et divinam hominis imaginem condiderit. quisnam est qui oculos cireumscripsit, quis nares et aures perforavit, quis os aperuit, quis nervos extendit et colligavit, quisnam venas in canales efformavit, quis ossa induravit, quis carni cutem circumdedit, quis digitos et
3
* C»
i2
5
£z
cap. 5. qovegouvotóg iot. 45
1 t M 4 - * Pd n [3 U o«g, tíc ó r0 Üfoue vj cegxi mspufaiov, rig Ó Tovg Óa- n 4 à 0x " ; t - 4 ; xr)Aovc x«i vc &QU'gc ÓwsAcv, r(g Ó TOig 7tO00l fj&civ mAerÜveg, vig 0 Ologí5eo ToUe mÓpove, ríg Ó vOv onAxve ixrelyag, Tic Ó Tiv xogülev mvgepnos5 sou, trig Ó T& nÀevoc GuvÜsic, ví Ó vrO 5map nÀcrUvag, Tig Ó vOv . H mysóuove ongayycGoo, Tig Ó Tiv xoay sUpUyugov .7t0L- 50ec, río Ó r& tuudrare sig TO qovegóv ixrumoceg xci
và ocloyocd xoUwocc; i08 mócou rÉyvas pug UAne, xci noon X
Éoyo ju mspiygoqü, uel mávra nsQunxAM, xal suytG psustQnuévo, sutyro Óà iv ÓwgopG. Tío mávra vaUre inoígos; moie wrNo, motog meTyo, cb ur) uóvoc Óó &qa- vc Ütóg vQ écvro) Oshüuert movro Onuiovgyroac; Koi &vOgutvra uiv Tj seixóve | z«gig &vÓgwxwvro- zt0.00 1j Gmyodqov ovÓsíg quoi yeyovévou, roUro ÓÉ 70 ÓnuuoUpynuc epic OnuovoyoU yéyovcv; 0 Tüo moÀAgo vvqAórmroc, 0 vio rfoAAne Cosfeieg, c Tij noAÀMijc éyvepnocUve. qnóínore, d véxvov Tr, dmo- GreQüGne ToU OmiwuovoyoU TG Omnwuovoyüuara' .nGAAoOv
2. xai «à &p99«] sic Patr, om. reliqui, — 4. 59. «ic ó và nzàÀsvoa gGvrSesig om. Patr. 5. zÀevoa] vevge B Turn. 11. uóroc] sic Patr,, om. reliqui. 17. 18. &zoovegratis A.
articulos distinxit, quis pedibus basim dilatavit, quis poros cavavit, quis splenem extendit, quis cor in pyramidem formavit, quis latera composuit, quis hepar dilatavit, quis pulmonem cavernosum fecit, quis ventrem capacem, quis honorabilia palam figuravit et turpia abscondidit? vide. quot artes in una materia et quot opera in una circumscriptione, omnia perpulchra et omnia mensurata, omnia tamen differentia. quis haec omnia effecit? quae mater, qui pater, nisi solus immanifestus deus sua voluniate omnia condens?
Et statuam quidem vel imaginem absque statuario aut pietore nemo dicit esse factas, hoc vero opificium sine opifice factum erit? o multam caecitatem, o multam impietatem, o multam ignorantiam. nunquam, o fili Tat, privaveris opifice opificia; quinimo praestan-
8
46 "Os. &qorqc ó Qsóc cap. 5.
0à x«i xgsirruv àoriv T Ócog xerc Osóv OÓvóuaeroc, vo- coUróg iorw Ó szxévtov merüo: 9 yg uóvog ovrog, xci
9 zobro e)rQ TO Éoyov iori marége elvat. sl ÓÉ v pe xal
10
roÀuggórsQov Gvayxdisg smsv, vovtou &otiv ovcic tO
xv&V StXVvO XOGl vtOLiY. x«l cozteQ yO0gig voU "tOLOUvTOG &übDveróv àort ysvéc Dat vt, ovro xol voUrov dé ur) elvou, &l ur] stkvro del mOL0UyTe iv ovgovQ, iv aégu, &y yi, &v fvOdg, àv znevri voU xóouov, iy zxvri voU movroe uépst, TQ Ovri xai TQ ui) Ovrw. ov0wv ydg iow à» movri xócuo 0 oUx ÉcrwV citóc: Éotw eUrÓg xci r& Óvra xci rG ur, üvre. TO uiv y&Q Ovro igavégoos, và Óà ur) Óvro Éy& iv éevrQ.
Ovrog Óó O'sóg óvóueog zpsirrov, ovrog Ó &quvijo, ovroc Ó gavegüirerog, Ó v voi Oscoguróc, ovrog Ó roic OqO«A- u0Zg óQaróc, ovrog Ó GoXuoroc, Ó stolvotuorroc* u&AAov dà
l. «geivvo» et cov A. || post 0coc B add. voi. 9. avro] «vro AB. 7. ravra] vovro DB. 8. iy navi voU navtóc péoes om. B. || uéger] sic Patr, om. ceteri.— 9. zóoj] sic Patv., Ps(vQ ceteri. — 10. post rà óvvo, AB repetunt «Uvóc. — ll. ovv«
post yào] Zyovra A. 13. 9:óc] sic A Patr., Sco reliqui.
lior est 4- quantus iuxta deum nomine, tantus est omnium pater; nam solus hic, et hoc opus eius est patrem esse. si vero quid audacius cogas me dicere, huius essentia est gravidum esse omnibus eL ea facere. et sicuti absque factore impossibile est fieri aliquid, sic et hunc semper non esse, nisi omnia facientem in caelo, in terra, in aére, iu profundo, in universo mundo, in omni universi parte, enti et non enti. nihil enim est in universo mundo quod non sit ipse, et ipse entia et non entia. entia quidem manifestavit, non entia vero habet in se ipso.
Iste deus nomine praestantior est, hic immanifestus, hie mani- festissimus, mente contemplandus, oculis visibilis, incorporeus et multorum corporum, imo omnium corporum. nihil est quod non sit iste. omnia enim solus iste est. et ob hoc ipse nomina habet omnia,
12
cap. 5. qaregovavog Povtv. 47
ma&vróg GOpurroc* ov0Év àorww Ó ovrog ovx ÉoTwv. mavre y& póvog oUvróg &ozt. x«i Oud coro óvOuezo Éyci &mavra, 3 óvc sig iori mer00* xel Ow voUro cUrOc Óvope ovx Éyst, E 3 € Z ór, mvrov íorl merwo. Tíc oUV ct sUAoymoot Umío cov A , / €- ^ s , "i JA 7 spe ct ÓUvoitO; noU Ói xcl BAénov svAoyncow ce, &v, D 2 . , * . 4 6 zéro, Égc, Ko; oU yep vgómog, oU TrOmOg iori msQi o6, ov0à &GAÀÀo obOiy vv OÜvrtwv: m&vra Óà8 Év coi, ncvre &nó c0), nóvro Oi0ng xcl ovóiv Aeufévag, nvre yap 9 Éreic xol ovóOiv Ó ovx dre. ; Ilózs 06 6s, rviéireg, Uuvijo0; oUre yàg dev Gov ovre z90- - / ij J, s 6 7; c T vov xovaAeeiv OvvatOv* vnép rívog Óà zai vywrI)Gc ; Unàg cv à - , T n * 12 émotnoec 5j Unig àv ova imoíncoc; vnàp ov igavégaceg onig àv ÉxvUiac; Ot Tí 08 xoi buvijoo 62; óc ÉuevroU ov; X » [1 M P4 U ^ Y owW € 7 V 45 € Érmy ví lÓtov ; Gg &ÀÀoG Mv; GU yag & O v 0, GU & Ó 18 Gv szo.Q, GU ei O Gv Aéyo. GU yGQ mávra ei, x«l GAÀO oj0fv àorwv O qi) eL. GU ei n&y» TO ytvÓusvov, oU TO Qu)
l. xevróc cópevoc] an zervocoQeroc? Velsenius. 2, uóvoc] sic Patr, Zove xa AB Turn., € iorw xoi Fluss. || ante ovógocre edd. add. «vróc. ^ 3. sg et novo] sic Patr., érós et zoc9oc re- liqui. 5. Oóvosvo om. AB. || xai om. Patr. 10. zxds9] sic Patr., om. reliqui. 14. à &v à] 6 ààv d libri. 15. xoi] vó À Turn. 16. ó uq &] 9 e fov. B. || s ante z&» om. A.
quia unus est pater; et ob hocipse nomen non habet, quoniam omnium est pater. quis igitur te de te aut ad te benedicere queat? quonam re- spiciens laudabo te, sursum, deorsum, intra, extra? non enim modus, non locus est circa te, neque aliud entium quidquam; omnia vero in te, omnia a te, omnia das et nihil accipis, omnia enim habes et nihil quod non habes.
Quando vero, o pater, te laudabo? neque enim hora tua | neque tempus comprehendi potest; de quo eliam te laudabo? de iisne quae fecisti, vel de iis quae non fecisti? de iis quae mauifestasti, vel de iis quae abscondisti? sed cur te laudabo? tamquamne mei sim? tamquam habens aliquid proprium? vel ut alius sim? tu enim es quod sum, tu es quod facio, tu es quod dico. tu enim
. omnia es, neque quidquam aliud est quod non sis tu. tu es omne
48 "Oz. àqarüc 0 tc poregoravog iatw. cap. 5. 6.
yevóusvov, voUc uiv voovusvog, ner5o Óà Onuovoyon, Ücog ÓB ivsgyGv, &yoO 0g 0B xci wávro now. | VAne uiv yep TÓ Aenropsoéoregoy «19, &épog Oi vui utis Dr "voUe, VoU O8 Ó Osóg.
l. voovpsros] vody Patr.
quod gignitur, tu omne quod non generatur, mens quidem intelli- gens, pater efficiens, deus operans, bonus quidem et omnia faciens. materiae namque tenuissima pars aér est, aéris vero anima, animae autem mens, menlis autem deus.
EouoU roU vrQucusyíóTOU, ór. àv uóvo TQ ÜsQ v0 &yadóv &ovwv, &AMay 0t óà ovÓc uo.
To &yaOóv, à oxhugué, iv ov0tvi iorw & ur iv uóvo vQ Os: uGAÀAov Óà rO cya 0v abróg écrww Ó. Os0c &cí* tL Óà oUrtg, ovoíiav sivauL Ósz mdonuge xwiosog xci ysvécsug fonuov, (fomuov 08 ov0év ictw evrüg) nspi O8 ebr5v orounjv ivtoyswv Éyovoav, &vevüesj uoi &négurvov, mÀgosorétQv xogqyóv: $v Oi &oym sdvrov: máy y&Q TO
5. "EguoU vov vQueyiorov om. B. — 6. 7. icvw — ovóouo? om. Patr. ll. yerísos] yrócsoc A. || FTouuov post yev£ceoc] sic Patr, om. reliqui. 12. iyovca libri. || | &zégivvov] sic Verg. Fluss., ezsípvrov À& Turn., &zégqror B, om. Patr. 13. £&] sic Patr, ?» reliqui. || zrévro»] sic AB Patr, aovvoc Turn., zavtocc
Fluss. Hermetis Trismegisti, quod in solo deo bonum sit, alibi autem nusquam.
Bonum, o Asclepi, in nullo est, nisi in solo deo; potius vero bonum est ipse deus semper; quod si ita sit, essentiam oportet esse omni motu et generatione carentem, (vacuum autem nihil est ipsa)
co
circa vero se ipsam firmam energiam habentem non indigam, plenis- .
cap. 6. "Or, à» uóvo vo 8sQ vo &ya9óv iovw. 49
qoonyoUv &ycOUóv. rav A£yo ual mavrwg, 4c &yaOóv icr. roUro Óà ovüsvi GÀÀQ moócsorww sb uy uóvo TQ 3 Üeg. oUrs yàp évüeáo iori vwog, ivo. éniDvurjong cvrà xrucacUei xoxóg yívqgroi oU0à vOv Üvrav ovóiv &mó- BAqróv &orw. obrQ, Ó. &noflaeAov. Avmüoszor. Aor y«o 6 xcxiec pépoc. ors xgsitrov cUroU iorw ol0iv jg ov zoAsuQüosrai, ovóà cULvyóov àorww avrQ tig vÓ &Owu- Ogvaw xci Ow voUro 'cUroU igacÜqcerow oUre &vü-
9 xoov Q ógyiüjosrot olrs coqtresgov Ó LxAdos. To)rov 0à u5 Óvrov iv vij obcig cUro), vi bmoAsi- ztereL 7] uÓvov vO &ycOOv; doneo ydg ovÓbv Trüv xozüv 12 ày vij rowxUty oUciqg, ovrog iv otütv) vOv &AAov TO cya- Ü'ày sbpsÓrjoevou. &v nci yàp và dAAa rvva àcrl, xoi àv TOZG puxgoio xa y roig usy&Aotg xal &y roig ze" Éva xai &y 15 rovro cQ GoQ tQ navrov usiGoy, xe OvvararerQ. nad Ov
l. z&rroc] sic A Patr, za&vvo B, zavrocs Fluss. 2. post à? AB Turn. Fluss. add. à. 4. xaxós vérgras oU03 om. Patr. || ante zoxóc Vergic. Fluss. add. «ox: xéxvgros xod. il yérqvoi]. sic Fluss, xéxvgvos reliqui. 4. B. &nóflenvóv Fluss. 7. 8. sic vó auOnra,. om. Patr. — 10. 2v] sic Patr, om. reliqui. || ev- vov] avro umÓsvog Patr. ugósvOg ceteri. ll. xoxav om. AB Turn. 15. «ovro] sic Patr, «vro AB, vavro reliqui.
simam, copiosissime suppeditantem. unum autem principium est omnium. omne enim largiens bonum. quando dico et omnino, sem- per bonum est. hoc vero nulli alii adest nisi solizdeo. neque enim indigus est ullius rei, ut concupiscens eam acquirere malus fiat; neque entium ullum amittitur ab ipso, quod amittens doleat. dolor enim malitiae est pars. neque potentius ipso quidquam est, a quo oppugnetur, neque compar est ei, a quo contumelia affici possit, et hae de caussa amet; neque inobediens cui irascatur, neque sapien- iius cui aemuletur.
Haec autem cum non sint in essentia eius, quid relinquitur nisi solum bonum? sicut enim nullum malorum in tali est essentia, sic in nullo alio bonum reperietur. in omnibus enim alia omnia sunt, et in parvis et in maguis et in singulis et in hoc animali omnibus maiore et potentissimo. passionum enim plena sunt genita, quia
50 "Orc i» uorop vo. Oso ] cap. 6.
- - ; - x «p nÀny ra yevvito, cvriüe Tije yevéosug naD)t1)G ovong. ózov OB s&Üoc, ovOcu oU T0. &ycO Ov, Ónov 0b v0 &tyeDÓv, , - B A 1 ; e 1 € 5 )6 - ovÓeuoU ovóà 8v vro nac. Omov yco "uÉga, ovOcuoU ; - Z 7 J voE, Ómov Óà v)E, oj0cuoU uípa. OOcv GÓUvearov iv H , , * - , ysvícst slvat v0 &yaD Ov, iv uóvo Óà rQ &ysvvitq. conso ^ * —- 0 " eu * 0à usrovoíe zvrow ioriv iy v5 VÀy Ótósuévy, ovra xci - 3 - - * M f X r0U &ycOoU. rovrov TOV TpOmOY cGycO0g Ó xocuog, xaOc xci «UrOg mévro moii, Og iv TQ uépsi TOU ztoL6TV. yo Oc Ld . 4 - E M H H , M A &vaL* ív Óà roig GÀÀOwg müciw ovx «yag. xoi yaQ maUrÓóe iori xol xwugtog xci madqrov soup. 'Ev 0à v &vOQono xerc cUyxQuww ToU xcxoU TO &yaÜÓv ríraxrot. TÓ y&Q jw Àav xoxóv ivOdOs rO , ,/ M - - &yoOóv icr vO 02 ivOdÓs &yodGOv uógiov voU xcxoU " z |l M M v0 àÀ«yigrov. GÓUvvarov ovv rO &ycOov ivOdaÓs xaÓDa- " - " - 1 n 1 ) "n peUetv Tüo xa«xi«g. xexoUra, yop ivOdÓs r0 GyaÓOóv: Z £ M - LU zexovusvov Óà ovzér, dyoO Ov uívs, uy ueivav Óà xaxov yiverat. 2. - - ^ '"Ev uóvo doa rQ OsQ v0 &yaOÓv iorw, wj cvrOc
l. aaOqv5c] z&9oc xvi Patr. 9. v0 om. Á. G. dsÓeuérg] sic Patr, ósogéry reliqui. — 8. zorro. om. B; óc om. AB. 16. à (ante ovzér))] sic Patr., 7&9 reliqui.
ipsa generatio passio quaedam est. ubi vero passio, nullo modo bonum, ubi vero bonum, nullo modo vel una est passio. ubi nam- que dies, nullibi nox, ubi vero nox, nullibi dies. unde impossibile est in generatione esse bonum, sed in solo ingenito. sicut vero participatio omnium est in materia illigata, sie et boni. hoc modo mundus est bonus, prout et ipse omnia facit, ut in parte faciendi bonus sit; et in aliis omnibus non bonus. etenim passibilis est et mobilis et passibilium factor.