NOL
Poemander

Chapter 2

Section 2

XVI Praefatio. Flussatis.
ceptum est, ac proinde in Aegiptios imperium obtinuisse constat: et apud eos literarum seu scripturae primordia comperisse. antiquarum autem rerum scrutatores, plures inquiunt fuisse Mercurios, nec quis horum Trismegistus fuerit satis constat. hunc tamen a Coelo et Saturno progenitum propria testantur scripta, ac Aegiptiis Og nuncupatum, quod nomen filio Tat graecum pater scri- bens, invariatis praecipuis literis transtulisse patet, sui nominis monimentum posteris inculeans, veram dictionem graecam "oui, quae Mercurium Latinis sonat, data opera praeteriens, ne ab eo inchoatum nomen a fütura progenie deleretur. quod non parum indicat Mercurium sui ipsius graecum fuisse interpretem. alius namque Graecus Mercuri veram denominationem '"Eou5v aegre silentio praetermisisset, ut filio Tat patris aegiptiacam vocem OO conferret, quae quidem ab ipso Mercurio sumens originem in futuras progenies graderetur. quo- circa non temere in tanta scribentium controversia Mer- curius hic Trismegistus aliorum Mercuriorum progenitor aut saltem secundus fuisse videretur, cum is ipse non a Mercurio, sed a Coelo et Saturno se genitum fateatur. nam hac lege satius illi congruerent, quae de tanto con- numerantur homine. literarum enim auctor esse non po- terat, quin Mosis tempora praecederet.. Mosen namque a cunabulis omni Aegiptiorum doctrina scriptura sacra testatur imbutum, quod absque literis fuisse difficile cre- ditur, nec insuper Aegiptiorum imperium consequi post Pharaones, ac alia pleraque nomina, quibus qui de ipso narrant sibi congrediuntur. praeterea cum ante et post Mosen alii Aegiptiis imperantes historüs enumerati sint, Jrismegistum antea regnum tenuisse necessarium appa- rereí. non enim alias esset Mercurius Saturni filius, qualem se 10 cap. profitetur: .nam floruit Saturnus Sarug
Praefatio Flussatis. XvII
atavi Abraham temporibus. quare circa tempora Abra- ham illum floruisse putaremus. inter quae tam variis fluctibus aestuantia prae vetustate rei, antiqui illius graeci Suidae scriptis consultis quae de Mercurii tempore dixe- rit narrabimus. ait namque Suidas, Mercurium Trisme- gistum sapientem Aegiptium floruisse ante Pharaonem. Pharaonem autem, fatur idem, illum fuisse Aegipti regem, qui sequentibus nomen indidit. quare si primum Pha- raonem praecesserit, non citra horum trium patriarcha- rum tempora füisse constat, cum Abraham, lacob aut Israelis tempore iam adessent regno Pharaones. haee sagaci lectori à nobis collecta discutienda relinquimus. quocirea, Christiane lector, quoquo se vertat Termaximi illus status aut conditionis negotium, iis quae de ipsius. dicuntur tempore, disciplinam ab.ipso traditam antepone, ac Mercurium suscipe, non modo tanquam philosophum prophetam, verum et philosophum evangelistae nomen promeritum. hic namque gratiam praecipuis effectibus nunciatis homini propalavit, et huius salutem, a Dei filio uno homine regenerandis hominibüs dato, pendere primus aperuit. exponendum autem volumen utrisque, graecis ac latinis e regione constitutis curavimus characteribus, distinetiones sectionum ad interiorem exemplaris oram numeris designantes, quas quidem commentariis gallicis scribendis observavimus. aequi igitur bonique eonsule et labori nostro indulge.
xviHt
E praefatione editionis Patricianae. Ferrariae, 1591.
Sane universalia principia Hermes Termaximus descripsit duabus voluminum myriadibus, authore Seleuco. sed tribus myriadibus sexque chiliadibus simul quingen- tis atque quinque vigintique libris, refert Manethus, Mer- curium cuncta complexum ad unguem ostendisse.
De tanto vero numero soli supersunt ex Ficini sen- tentia duo, Poemander graece et Asclepius latine ab Apuleio iamdiu versus. quod et Vergicius et Flussas Candalla senserunt, qui graecum illum imprimi curarünt. sed nostra sententia Poemander ille .à Ficino in 14 ca- pita dissectus non unus liber est, sed totidem libelli per se, a Poemandro separati, cui solus primus debetur. re- liqui cum nullam Poemandri mentionem faciant nec ab eo pendeant aut ordime dogmatum aut connexione ulla, Poemandri partes dici non possunt. esse autem eos ab illo diversos, et quae modo diximus et personae aliae, Tatus et Asclepius, et tituli ab illo, alii Clavis Crateris et reliqui libris addito, satis clarum faciunt. sed extat et alius titulo sacri libri, quem nos in Cypro in mona- sterio cui nomen Enclistra simul cum reliquis invenimus, et quem Toan. Stobaeus Eclogis suis physicis inseruit, cum fragmentis alüs et libellis etiam non paucis, partim ex-
E praefatione Patricii. XIX
tantium partim etiam non extantium. quae omnia nos in unum contulimus volumen, simul cum iis pauculis, quae tum apud Cyrilum, libris contra Iulianum, tum apud Suidam reperimus; et iuxta nostra illa exemplaria plus quam mille quadraginta loca tum in Ficinianis, tum in Stobaeanis et Candallianis emendavimus. quae lectio- num varietas necessitatem nobis imposuit, ut omnes novo labore verteremus. sed et ordinem libellorum mutavi- mus, ita ut materierum sequella magis sit connexa, et scientifica magis appareat.
Videtur autem Hermes hic Trismegistus coé- taneus quidem fuisse Mosy, sed paulo senior. scribit n. Eusebius in Chronico, anno Ármei Aegypti regis primo, Cath filium Trismegisti floruisse. is autem annus ante Mosis obitum vigesimus circiter fuit. apparebit autem ex hisce Hermetis tum libellis tum fragmentis pia quae- dam erga Deum philosophia, fidei dogmatibus ut pluri- mum consona. apparebit quoque graecas philosophias omnes, Pythagoream, Platonicam in divinis ac morum dogmatibus, Aristotelicam autem et Stoicam in physicis, et medicinae etiam prima principia, et ex his et ex aliis qui perierunt eius libris fuisse desumptas. quamobrem longe satius et christianis hominibus consultius et utilius longe futurum esse, si Hermetis dogmata potius quam Aristotelica, quae ubique magna scatent impietate, in. scholis publicis e& monachorum Aristoteli nimium addi- ctorum coenobiüs aliquando legantur. quod ut comodius fieri queat, libellos iuxta materierum uti diximus sequel- lam ae seriem in ordinem redegimus.
XX
EouoU voU rQuGuey(orov
. ZtQOG Vlasxigmy ióro xa Bolxóg. : . Àóyoc isgós. e $34; 0.9 5» 5. s . mgàs vó» éavvoU viov T&v láros Ó «gare d povas. e$;
QUE CQ ID-
- ngóg vÓv favvov vióv Tav, Or aqavgc ó Otóc qaregutavóc éavuw. . . . . . E . P .
. Qv. &y uóvo vQ Oso và dya8óy lovi, diego ó? ovÓngov.
. Or, Híyuavov. xaxóv iv xoi; drbgumons 4 negó vOoU OecoU ayrogtie. . . . el. . EP
-3
8. ov. ovÓl» «dv Ovrov dadilvras, da TG : pevafolás àmu- Aslaug xai &ovdrovcs mAavóusyoi lÉyovaw ot dv go7ot.
9. n:ol voqcsoc xal aicóG:us, xal Ov, iv uóvo *Q OtQ có xaÀóv xai vÓ qyoaSóv jiorw, aAlayó94 ÓR ovÓnuoU. . .
10. xÀzíc, x9Óc vóv víóv aovvov Tàz.. . . . . . . 11. IVovc «tQóc "Eget. omo o om s s t n n 12. moi VOU XOWDU ztQOG Tav. . . ... . . P
18. zgóc vó» vióv Tdv i» Ope Àóyoc &móxQvgoc ntgi pi roduyyeve-
Glace xai giyrc imayysi(ac. PLC 2. "Yuveólo xQvmzq. 4 0. 2 4 4 4 oho eun 14. MaxAgmui 0 ggové. . 2 04 0. 4 Ne s
: Hoiiivdeng. e EMEN pag. 1
Jiouoo voO cvQiOusyéOTOU 1 JMloiwwu&vógc.
E] - N - ) EY 3 "Fryvoiác poi mors y&vouérvnuo megl vOv Ovrov, xoi us- d veogiGUtlong pov vig O,mvoleac 6g60po, xorocysOÜctoov ve vOY GopuerixGOv nov cilcÓ0suv —- xeOcnso oi iv 6 Unvo fefepguutvo. àx xógov vs xoi rovc 7| ix xómou owporos.— tOoobk Two UntousyéÓ l péroQ ómspuopiozo Tvuyydvovro zoAsv nov v0 Ovouo xoi AÉyovrd uow, T , 2 - * / * 2 / . "s 9 BojAs, &xoUcocL xol OscocoOuL x«i ví vonoeg cuv
1. vgicpeytovov] In margine superiore paginae primae B haec ad- dit Toopipgrog bixsxigOm Ó "Eguzc oUroc, Or» Ügmoe vÓ» tóv vQetc Pyew Óvragieu, ulov 03 ovcíap" zioi Oi avrai ei Üvrdues* voUc Àoyog AxveUgo volo &vapyo, uio, Sovgs. 3. "E»voíac got zovs yevopgérge] , Xenophon zes(ag libros ita orditur "Er»vote z09* uiv dyérevo, 00e» Onuoxgavias xoveAvO-moov.! Casaub. exerc. in Baron. p. 87. 4. uov] sic Patr., uos reliqui. 8. vs] nov A edd. et infra omittunt. || z«94zso] wozsg Turn. Patr. || zv om. B. . 6. ix «ópov vgogrs; 7| ix xojgov. coporoc Fulgentius 1. 14. in Munck, Mythogr. || «s «o; om. A edd. || z] 4j xoi B. "4. post.vwra Patr. add. iósiv. — 8. uov] psv À, om. "Turn. Fluss. 9. ví om. AB. Turn. Fluss. || vozgse; B. || post voroec B
[
Hermetis Trismegisti Poemander.
Cun aliquando cogitarem circa entia, et valde elevata esset mens, sopitique mei corporis sensus — veluti qui somno sunt gravati ex Satietate et luxuria vel corporis labore, — visus sum videre quen- dam permagnum mensura indefinita vocare meum "nomen et mihi dicere: Quid vis audire et inspicere, et quid mente concipiens dis-
2 Jowiivóggs. cap. 1.
2 zai yvüvoi; Gua (yo, 2 ydg ríe $i; Eyo uv, qmotv,
9
sui ó llowwcvÓgne, Ó tüc abOsvtimo voUc, oióe O8 O Bos. zc Givupi cov mevrozoU. Dwuui tyó, MoOuv ÜéAlo r& Ovre, x«i vorcaoi T6» TOUTOY QUO, xol yvdwaL róy Ütóv. roUr', Égsqv, dxoUoes fovAouow GOwuoiv iol náMv, "Eys và oQ 0co. OéAug uaÓsiv, x&yo os Qt0dEo.
8
6
Toro eizv 22ÀAdyn vij léq, xoi sUOÉoc ndvro uoc rvot- e
ro Qomij xci gU Oécv &ÓQwTOY, qc Óà ttvva yeyevnuéva 9 ; ^o0€* " 4023 " , "n * 3 324).
7010v vs xci iÀagóv' x«i goc«cOnv iov: zai uer OÀ(yov cGxórog xcrGqspic "v v uéígss yeysyuuévov qofisgóv ve xci Grvyvóv, oxoAu)g zerspeopévov* cc eixcoot us iOóvro ue- volalAóusvov zo oxóvog elg vyoetv vive qUow aqrog t&- regoyuévqy, zai zonvóv àmnoói0oUcav Gg àmó rmupóe, xci rwy 1/0 GmorsioUcav &vexAGAWvov vow. sírm foo» &&
add. vs xot. l. gmui] x«6 que B. || | y&ào erasum in.B. 2. ó? om. À edd. b. vovv] zóc AB Pat. || £gaw] ?ovw B. || qusiv] xí qqow B. || io] 2pà B Parr. 7. vobvo] sic AB Pat., o?roc Turn. Fluss. 8. aópw vov] ygdqeras doglavzv marg. B. 9. 4yaaOxv Velscnius. 11. zenigeopévor] sic Vergic. Fluss. Patr., zrezeigoiéror codd. 2ozeigaiérov. Casaub. ex- erc. in Baron. p. 79. || i9órzo] eidóvo A edd. —. 1l, 12. uexa- BoAÀógsvov] yodqstaw usrafaiáv» marg. B. 14. &vexAalqvov om. À. || oz — p. 3, 1. qwvóc uncis incl. Patr.
cere et cognoscere? aio ego: Tu vero quis es? Ego equidem, in- quit, sum Poemander, mens eius qui dominus est, novi quid velis et tecum sum ubique. dico ego: Discere volo entia et intelligere eorum naturam et cognoscere deum. boc, dixi, audire volo. inquit mihi rursus: Habe mente tua quaecunque vis discere, ego te docebo.
Cum hoc dixisset mutatus est forma, et illico cuncta mihi aperta sunt momento, et cerno spectaculum indefinitum, omnia videlicet in lucem conversa suaviorem et hilarem, et haec videns laetatus sum, et paulo post tenebrae deorsum latae in parte factae sunt horribi- les et tristes, oblique terminatae; ut imaginarer me vidente mutàri tenebras in humidam quandam naturam ineffabiliter turbatam, et fu- mum reddentem tamquam ab igne, et sonum quendam resonantem
ceo
12
cap. 1. Ilo avógrc. 9
ebrio &ovvdgÜQoc i&enéumnero, o cixctoot quvriv qoróc. ix voU quróg Tig Aóyog &yiog iméfh] vij gucci xai nUQ &xporov ibemünosv ix rXg vygüg qVoseg vo tig Uwog xoUpov Ó8 v xci Ókó, Opeotuxóv ve &uo* xal Ó dup, &Àagpüg Uv, ZxoAovOU10s TQ nvsüneth, &voflatvovrog «v- TOU uÉyou voU mupóg &mO yüg xci vOcrog, dc Ooxsiy zpé- pacUc, evróv m e)roU. yr Óà xci vÓwQ Éusvs xaO écvré ovuusuuypévo, o uz) OsopsioD«. mà voU Vüaroc: xivoUusva OB wv Oud rÓv imupsgópevov sveuuozixóv Adyov elg &xo»xv. |
'O óà Ilowcevópne. &pot, "Evóngoac, quoi, viv Oéav va)rqv Ori xal fojÀevou; Kol yvocouen, Égnv iyd. Tó qc éxsivo, Épi, &yo. siut voUc Ó cog Oeóg, Ó moO qU-
.6&0c Üygüg vEg éx oxórove qavelong: ó Óà ix voOg qu-
L.
r&vOg.AÓyog, vióg Üsov. Tí o)v; uui. Obro yvàóOw v0 à» coil fAémov xci cxoUov, Aóyog xvgiov, ó Óà voUc mor9o Otóg* o0 yoQ Ocrevros àz &AAAov: fvacig yag
1. àovragópoc ieméunsro om. A. 2. vo] ó? AB Turn.
Fluss.|| vc] z& B Turn. Fluss. om. A. 9. 2engóqosy om. A. 4. xobpor 0? om. A. 6. v$)avoc] "Eouzc ó vpwuéyw Tog ópg
vQidóc, ijv IlouwkwóQne OtixvvGir, marg. B. 7. &x] iz Patr. 10. zi; &«osjv om. Patr. — 12. yvócopo] Civec marg. B.— 13. egi] sic Patr. om. reliqui. l7. yàp post ov om. Patr.
indicibilem, lugubrem. inde vox ex ipsa inarticulata emittebatur, ut suspicarer vocem esse lucis. ex luce vero verbum quoddam sanctum conscendit ipsam naturam, ei ignis sincerus exiliit ex humida natura sursum in sublime. levis autem erat et acutus atque efficax. et aér, et ipse levis, secutus est spiritum ascendentem usque ad ignem a terra et aqua, ui videretur ab ipso suspendi. terra vero et aqua remanserunt in se commista, ut non cernerentur ab aqua. moveban- turque ob illatum spirituale verbum ad auditum.
Tunc Poemander ad me: Intellexistine hoc spectaculum quid sibi velit? Et cognoscam, inquam ego. Lux illa, inquit, ego sum mens, tuus deus, qui est ante humidam naturam, quae ex tenebris apparuit. illud vero ex mente lucidum verbum, filius dei. Quid ergo? inquam. Sic nosce. quod in te videt et audit verbum est do-
1*
4 Iloiucoodey:. cap. 1.
rovruy àigriv yj Lon. | EUyogiorO cow, Éguv By. 4AÀa Ór vósi TO qe, xal yvolpibs rovro, quotv.
Koi cimov voUre imi màsiove xoóvov &vvésmuoí. noL, Qort Hs Toíustv cUroD 5v. lóéay. &veveb)cavrog Óà Oeopó iv rQ voi uov v0 qc iv Ovvduscw AvepiDuj- rotg Óv, xci xócpov amepuóQuorOv ysyevnutvov, xai mspi- oyécüo, rÓ nÜo Ovrvdust usyiory, xci or&ow ioynztvat xgeroUnsvov. r«Ur« Óà éyo OwvoyOqv ópGv Ow: vOv ro IHowwvógov Aóyov.
"Qc 08 «v &v ixnAnéet qoi mw éuol, Eiósg iv vQ vQ TO &gyévvmov s(0og TO mooUmcgrov tüg gy «mc-
" A t f ' M b " ocrrov. rovrC O0 llowicvÓono ipoí. "Te ovv, £yo gni, orowysic T?)o qUosoo mó0tv dmníor; lldAw ixeivog mgóg vcUre, "Ex flovAüo OtoU, iri. AofloUoa rüv AÓ- yov, xci ióoUce TOv xoAOv xocuov, &upcero, xoc- ponoujÜsica ux TOv éavrtZo Gcrousiov xoi ysvruud- roy wvyOv. ó Óà voUc ó Óe0g GppsvóOnAve Gv, Lw)
2. gysír] sic B, om. reliqui. 3. xal simov] sinórvog A Turn.
Flass Patr. || &vvdzaoé poi cvrongodusSce Potr. 4. ag«s
ge om. A. 6. yeyerguévov] ovvoc Patr. 8. óà £v. 250 A. |]
dà om. Patr. 10. zv om. A edd., et post ixzg$e add. wav ovrog. ll. zgovaaozov] sic Patr. zoo&gyov reliqui. 17. wv- z0r] wir Fluss.
mini, mens vero deus pater; non enim distant a se invicem; unio enim horum est vita. Gratias tibi ago, inquam ego. Sed mente, inquit, concipe lucem, et cognosce ipsam.
Sic effatus diu ex adverso me fixus aspexit, ita ut tremerem eius formam. abnuente autem eo conspicio in mente mea lucem in viribus innumeris esse, et mundum indefinitum effectum, et cohiberi ignem vi maxima, et statum 'esse adeptum coactum. haec ego com- prehendi videns ob Poemandri verbum.
Itaque cum in stupore essem, ait ad me rursus: Vidistn' in.
mente archetypam formam, quae ante principium est principii inter- minati? haec Poemander mihi. inquam ego: Elementa naturae uude sunt constituta? rursus ille ad haec: Ex voluntate dei, quae acci- piens verbum et videns pulchrum mundum, imitata est mundum ef- ficiens per eius elementa et germina animarum. mens vero deus mas-
co
12
15
eap. 1. Ioiayópys. 5
xci que Omdgyov, amex)ncs, ÀÓyc Érspoy vov» Ó5- puovpyóv, óg Ósüc ToU mvgóc xoi nveüuaroc ov &Óyutodo- ymos OLowmrag Tiyag ómrd, iv xÜxhowg mspiÉyovreg vÓv elcOróv xócuov. xci 7 ÓLo(xuotg «vrQv sipeguéwvg xe- A&ttot.
'"Emáónosv süÓ)g ix vOv xeroqsodv cGrowslev Ó roU ÜtoU Aóyoc sig v0 xaÜagov vüc qvosog. Ónuwovoynua, xol xv và Ónwuovoyo và: Óuoojctog yGp Tv. xci xersAsiqpÓ: và üÀoya rà zotOqspij Tio qUosoc OTOU/sO, Gg &vot ÜAqv uóvqv. ó 02 Ónutovoyóc voUc cüv TQ Aóyq,
sepiéyov TOU xUxAovg xci Ówov óoibo, Éorosys v« éavroU Onpiovgynuere, xol ei«ce orgéqsoOat &m^ corüc &oplorov sig &mípovrov téAog. Goyeros y&Q sb oU Aye. j Óà vovraw nsQupogd, x«Oug ÓéLs Ó voUc, ix vOv xa- vOgspGy orowusiov Lo iveyxsv dAoya* oU ydg imeiys vüv Aóyov: d&5g Óà merewG Tveyss, xol v0 VOwQ vnuxrá- OLaxegoipug ren 0b dm &AMjAew dj ve yj xel v0 VOap, xc-
l. ózépyov om. A, || Aóyo] Aóyov B. 9. ézvvà vwug A. 4. aia Gquuxüv A. — 6. post evorstov libri addunt vo9 9s0oD, ex- punxit Tied. 9. xecvelaygóa] Patr. "m ll. zsgiéyov»] sic AB, sreQiéo gov edd. 13. &di] Pát£. om. reliqui. 14. 8d«] qO£hyotv . A. || A xal Li un Fluss.
femina existens, vita ét lux cum Sit, parturiit verbo aliam mentem opificem, quae deus ignis et spiritus existens effecit rectores quos- dam septem, in circulis continentes sensibilem rundum, et regimen illorum fatum vocatur.
Exilit statim ex deorsum latis elementis dei verbum in purum naturae opificium, et unitum est opifici menti; consubstantialis enim erat. et relicta sunt ratione carentia deorsum lata naturae elementa, ut essent materia tantum. mens vero opifex simul cum verbo, complectens circulos et vérsans impetu, revolvit sua opificia, permi- sitque ut revolverentur à principio indefinito in interminatum finem. incipiunt enim semper ubi desinunt. horum vero circulatio, prout
. vult meis, ex deorsum latis elementis animalia protulit irrationalia;
neque enim praebüit rationem; aér vero volatilia tulit, aqua vero natantia; ét segregata sunt ab se invicem terra ct aqua, prout vo-
10
11
12
6 Ilowvógrs. — cap. l.
Duc 5Ó6ssv ó voUc, xci y y5z iuvsyxsv m ovt5uc & eye Lo revgézo0n, éprerd, Ouolo &ygws xol Tipsga.
'O àà müvrov mero Ó voUg, 0v Lo? xoi qe, cms- xvncsv &vÜgonov &cvrd lcov, ov 1)9do91, oc liov róxov: meguxcAMje ye 1v, tiv roU sorgoc sixóve yay. Óvrac ydg xoci ó Üszóg 5odcÓ" vuc lÓiec uopgie, xei avri
A a —- , . 9i 2- , 19 zmepíónxs r& écvroU smcvr« Onpwovoynucoro. zeravonceg
7
Óà r5v roD ÓnwtovoyoU xricw àv rQ mergi, müfovjOn x«i cbrog Ónutovgystv. xol cmsyopicÓ) mo vo) moroóc, yevóusvog iv Tij Ómwiovgyu oqolgg* Éyov viv mücav é£ovciav xertvógos vov dÓthgov rd Ónwiovoyüpere. oi óà 5occO1cev «vrtoU' Éxz«croc Óà pertÓióov Tijg iÓtac rEsog. xoi xorouoOU Gv rv rovrov ovoíev, xol ustoAa- fóv vüc evróv qosos qfovAjOn &vegoZzies T5v mspi- qégsiev ruv xÜxAoV, xol r0 xgcroc voU imuxsuévov imi voU 5UgOg XctO0Vijcot. [n 0l l. j y5| sic Patr. om. reliqui? — 3. «oi gOc] yodqsrow xci qU- ci; marg. B. — .4. icov] óporov Patr. || zo&c9zv A. 5. q»] sic Patr. om. reliqui, 6. «vvj].sic Patr. «vzo B, om. reliqui. 8. »vzow AB. || zezot] zovrt Patr. — 9. &xeyoptaóq] sic Patc- cvveyogno reliqui. 10. Zyov] 35 ov AB. ll. xocvc»óqoz] sic Patr., xavevóqos zai B, xorcavoigos reliqui. || «vé» &ó:19v] ToU a&ó:ÀgoU AB, vov £zro Patr. - 12. fxacsvoc]: ixcvegoc marg. B. 14. atvov] favróv A "Turn. Pat. — 16. vo? om. A. ll xovevoqccs À "Turn. Patr. luit ipsa mens, et terra produxit a se quae habebat animalia qua- drupeda, serpentia, bestias feras ac cicures.