Section 14

Eoputjc. AAA ó &AAóyisog, & véxvov, oU noisvoac stelosTOu, GÀÀ' Gg powsicac, ovOà goveócac, &AÀ eg qo- vebGug. xal moióryro nsroflolas cOUvoróv tori Owsxqu- yeiv, dons xoi yevécsog* xoxiav 08 rQ voUv Éryovri Otx- quysiv Bort. O10 xoi voU &yoODoU Ociuovoc, w téxvov, ày djixovow Afyovroc &ei — xol 8l éyyodqug BÓsünxeL, m&yv &v v0 rdv cvÜQomwy yévog ogshoxs: àxeivog ydp
l. órw om. Patr. || &Aoyow] &AAow AB. [[ —àregyevwxóc Fluss. 2. iv árv8gonoic] sic Patr., àvóporog à». &vügdor Fluss:, &vóuotoc iy xàc; AB Turn. 9. «axóv ov om. AB Turn. Fluss. — 17. àx- ó:Ódus, B.
uon sit benefica, sed in hominibus iracundiam et concupiscentiam exstinguens. et horum praeclaros viros oportet cogitare, alios vero ratione carentes. omnes homines fato. subiiciuntur et generationi et. mutationi; principium enim et finis haec suntfati. et omnes qui- dem homines patiuntur fatalia,. selecti autem, quibus diximus men- tem esse ducem, non eodem modo cum aliis patiuntur; sed nequi- tiam. abhorrentes, cum mali non sint, malum non patiuntur.
. Tat. Quomodo dicis, o pater, nonne moechus est malus? nonne
occisor? et alii omnes?
Hermes.. Sed selectus, o. fili, non moeclatus patietur sed velut moechatus, neque occisor sed velut occisor. et qualitatem mutatio- nis impossibile est effugere, sicuti etiam generationis; malitiam autem mentem habenti fugere licet. . ideo bonum daemonem, o. fili, audivi
104 Ilsgi voU xowov. cap. 12.
, 5 n 3 bd € / / U / uóvog, &à céxvov, &AnO'oc, óc noaróyovoc Ocóc, vo n&vro xottÓdv Ütiovc Aóyove &pOéySoaro — 1Tjxovoe yoUv avrov tort Aéyovrog, 0re £v àovi và n&vra xol udAtoro ve vorca oduoro: Cousv Oà Óvvcusi xoi ivegysig xol olowvw. . xci € L 3 , / e M b € ; ó vovg ovv &yoUO0c $orw, i Onsp boriv ovroU 7) yvuyn: rovrov Óà rowo/rov Üvrog oUOiv OweccrorOv iori TOV vor- 6 Tüv'* Gg oUv Ovvoróv voy, Ggyovro mávrov xei wuyrnv Óvra voU ÓesoU, mowy ómso fovAsra.. Go) à vón xal zv Àóyov roUrOv G&vívsyzot.mtQÓg T?» msUOLV, v imvÜov 9. Hov iv rOigo ÉumgocOev, Aéym Óà mspi 5G elueguévio vov
- N D U U / H - 2 T7 vov. écv y«g voUg égiGvixovg AOyovg &xoifg Gqíày, o TÉXvov, svp5nosc Órü &AnuÜOgo návrov imnuguersi Ó.voUc, 12 7 ToU ÜcoU wuy5n, xci siucouévug x«i vóuov xai TOv GAÀ- Àcv navrov' xci ovóiv «vd &OUverov, oUrs síueopévnc inspéívo ÜOevau wvyrv &vOQunivgv, ors Gusküoacoarv 15 (so ovufjaiver oz vuv sipeguévgy Oeivo. | xol rovro
e
2. yov»] yàp Patr. 5. ovv] sic Patr., zovvov reliqui. || &y«- $ósg] épo Szóg Fluss. || z:9] sic B Patr., 00e reliqui. || 4] z&i Fluss. — 6. post ovóiv Patr. add. vogvóv. || 26v;] sic B, om. reliqui. 9. àxs(9ov uo, Verg. — 1l. ógiavixo?c B. — 14. ovve] ovó? vOv» vzc Patr. 15. jnsgaro Sio sic Fluss. $zxsgdvo- Ss» oiv reüqui. || wvyz &»89ozívq ovre AusiQsaoo Patr.
16. 8ziro:] sic Fluss, sivo reliqui.
semper dicentem — et si scriptis tradidisset, maxime genus huma- num adiuvisset; ille enim solus, o fili, re vera, ut primogenitus deus, omnia conspiciens divinos sermones pronunciavit — audivi aliquando eum dicentem, unum omnia esse et maxime intelligibilia corpora; vivimus potentia et actu et aeone. ergo et mens bona est, Y quid eius est anima; hoc vero cum ita se habeat nihil ab intelli- gibilibus semotum est; maxime cum fieri possit, mentem, omnium principem et dei animam, quae vult exsequi. tu vero intellige et hunc sermonem refer ad interrogationem, quam me ante interrogasti, de mentis inquam fato. si sermones litigiosos exacte sustuleris, o fili, invenies re vera omnibus. dominari mentem, dei animam, et fato et legi et omnibus aliis. et nihil ei impossibile, neque supra fatum
3
6
9
12
15
18
cap. 12. IlsQl vov xowov. 105
piv ini vocoUrov AsMéyOw rà roU &yaOoU Ociuovoc
&guora. Táév. Koi Qelog, à nre, voUre xoi ANO xci cpi. Bxsivo ÓÉ por. Ér; Owecdqnoov. fAsysc yao vüv voürv à» roig GAÓóyoig Uoc. qUosoc Obnv ivsgystv, cvvegyoUvro oUrÀv roig óguoic' ci 0B Ópuol. rÀv GAÓ-
; € «4 4, , 1 , b € — yov Luwv, og oiuot, zx) coiv: sí Óà xai Óó volg cvv- soyet vog Óonoic, ei Óà ópuol vOv GAÓyov ndOT, xci Ó voUe pce mndog iori, ovyyowtiGov. roto msc.
ouo. Ev ye, € véxvov, ysvyvaiag nvvOdvg* Olxoiwv
X D 3 , EA * 4 ; Óà xcpuà cenoxgivacüut. .movra, 0 rÉxvov, vc àv conet &copore moOr€ x«i xvgieg evr& éori mà. nv yào TÓ xivo)v Gcoucrov, nüv Oi vÓ xiwvoÜusvov Güpe. xc r& Gopora Óà zweiroi UmO TOU voU, xívzcig Óà mádog. mdoyst oUrv &ugóreQa, xol TÓ xuoU» xci TO XivoUusvOV, ^ 3 3 * E /, 3 i - , TO uiv Gpyov,.rO Óà &oyÓusvov: &maAAcytig O28 TOU Gu b "n 4 - P4 - " bd porog OmuAAeyy xci roU.néOovc. XAAOY.Ó6 sort, OO véxvov, ovi àmaég, mévra Óà manca. Owwptoc, Ó?
7. 8. cvyegyeivas À Patr. — 8. «àv &Aóyov om. AB "Turn. Fluss. 9. cvyyoouavi;ov hbri, cf cap. 10, 17. — 17. zovs om. B Patr.
ponere-animam humanam, neque negligentem quae fiunt sub fatum ponere. sed haec hactenus dicta sint boni daemonis optima.- - Tat. Et divine, o pater, et vere et utiliter dicta sunt.: sed illud adhuc mihi declara. dicebas mentem in brutis naturae instar agere, ei cooperari eorum impetui; impetus autem brutorum, ut puto, pas- siones sunt; quodsi mens cooperatur impetui, impetus vero bruto- rum sunt passiones, mens ergo passio est, concolor passionibus. Hermes. Euge, o fili, generose interrogas; iustum est me quo- que respondere. omnia, o fili, quae in corpore sunt incorporea, passibilia sunt et proprie passiones. omne enim movens incorpo- reum est, omne autem: motum corpus. incorporea moventur a mente, motus autem passio est. patiuntur ergo ambo, movens el motum, illud ut princeps, hoc vero ut dominatum; liberatus a corpore li- beratur a passione. sed potius, o fili, nihil est impassibile, omnia
10
11
12
13
106 Ilii vov xoivov. cap. 12.
mos moro). T0 uiv yop ivegysi, TO Óà mdoyet* vd Óà couore xal xcÓ" obrc Bvsgyct: 7| yap dxivgrd iovww 7j wwveivow* Ómórspov Óà.v q, noDog icri" va à dod- pera Geb Bvegysirou, xoi Ou rovro naD"rd iori. gw ovv cse ai mpocnyoglet. regorrérocay, 1j ve yàg &végyews xci rÓ mádog volróv àorw signporégo óà "à OvÓBaTL xoncocO«. ov Av. Tác. J'egécrovo, & nte, . TOY AMyov dmodtouxo. oue Kéáxewvo 0à 0po, à véxvov, Órw Óvo vaUto TQ &vÜgdnuo Óó Ótóg mepc mévco rà Üvqra Ce &yapí- GorO, TÓV ve voUrv xoi vOv Aóyov, loórue vij GO evaciq: xol mvo0c roUrOig vÓv TtQoqogixóv Aóyov Éyst. ToUrOig Ó? &b vig yoncoiro sig & Ost, oU0iv vv GÜacvdtev Otwlcs HGAAov Óà x«l ikekOdv ix ToU couarog 00nynOTncerow ino dpgorígmv dc vüv rüv ÓÜsüv xol uoxdgew yogóv. Tás. T&à ydg. GÀAe Cn Aóyp ov yorrot 0 nérs0; Eounc. OU, ríxvov, &AÀAQ qovij* nopunoAv óà 9gpé-
1. yàp om. A. 10. 9756 taa ] Korg Doo, corr. füvg vow Üoov A., M vüv Coov Verg. 12. xal zgóg — Eysy om. Patr. || xoi zpóc voUto:; vóv] sic B, zóv 0? reliqui.
vero passibilia. differt vero passio a passibili. illud quidem agit, hoc vero patitur; corpora vero etiam per se agunt; vel enim immo- bilia sunt vel moventur; uirumvis autem fuerit, passio est; incor- porea vero semper aguntur, et ob id passibilia sunt. non ergo ap- pellationes te turbent, nam actio et passio idem sunt; faustiore vero nomine uli non est grave. :
Tat. Clarissime, o pater, sermonem reddidisti. .
Hermes. Et illud vide, o fili, duo haec homini deum praeter omnia mortalia animalia dedisse, mentein et sermonem, immortalitati aequalia; et praeter haec enuntiativum habet verbum. bis si quis utatur ad ea quae oportet, nihil ab immortalibus differet; potius eliam exiens e corpore ducetur ab ambobus in deorum ac beatorum chorum. . Tat. Aliane animalia sermone utantür, o pater?
Hermes. Non, fili, sed voce; plurimum differt sermo a voce,
. cap. 12. Ileol voU xowov. 107
get Aóyog quc. Ó uiv yàg Aóyog xowóc mdvrev &v- Ü'odnov, lie 08 éxdorov quy, &crt yévove Gov. 3 Tác. Ma xal vOv &vOQumov, à nárep, Éxootov xcrG É&vog Oukqopoc Ó Aóyos. -Eopunüe. 4iéqogoc uív, & víxvov, dig. 08 ó GvOQu- 6 roc, oUrw xci ó Aóyoo sig BoTi xoi wesÜsouqveUeros, xal ó «Urüg sügloxsrat xol iv iyómto xol lisooíót xci SEAAdO. Ooxsig O6 pow, OQ réxvov, &yvosiv: &perrv xai 9 uéysPDog Aóyov.: Óó ycQ uoxcguog sóc, &yaOóÓc Oni, wuzmQv-uàv iv-coópert Épr svot, voUv Oi iv wwyü, Aóyov 0B dv cQ vQ, vOv voUy Óà iv cQ eg, vOv OB JecÓv rov- 12 vov maríoe. Óó ovv Aóyog ioriv sixOv ToU voU, xol voc 14 TOU ÜtoU, xol TÓ oGo Óà Tio lÓtag, v, 0B lÓfo Tz ww- qüc. Éorw. ovv Tüc div UVAÀgg v0 Asmrouspéorerov do, &épog Óà wy), wvyne 02 voUs, voU Óà Dec. x«l Óó uiv Üsüg msg stdvra. uel Oà mávrov, ó 0b voUg msph vov wuy5v, 7, 0à wuyr) msgi vÓv üégo, 6 03 &5o zsgi vrjv VÀ.
T [91i
2. &xagtov yivovc Cdov qoerg iovw xag. Verg. 9. £xdcvov Patr... M. vóv vob» 0» iv và 99. om. AB Turn. Fluss. || «ó» ó? $eó»] yodoeros: T0» ovy Qió» «a moniqa à» vQ lóyo margo B. 12. vov vou om. AB Turn.
sermo communis est omnium hominum, propria vero cuiusque ge- neris animalis vox est.:
"Tat. Sed etiam hominum, o pater, singulorum secundum quam- que nationem differens: est sermo.
.Hermes. Differens, o fili, unus vero est homo, sic et oratio una, est et interpretata eadem invenitur in Aegypto et in Perside et in.Graecia. videris mihi, o fili, ignorare virtutem et magnitu- dinem sermonis. beatus deus, bonus daemon, animam quidem i in corpore iussit esse, mentem. autem in anima, rationem in mente, mentem in deo, deum vero-horum. patrem. ratio ergo imago est mentis, mens dei, corpus imago ideae, idea animae. materiae te- nuissimum :ést aér, aéris vero anima, animae mens, mentis autem deus. deus quidem circa omnia et per ómnia, mens vero circa ani- mam, anima circa aérem, aér circa materiam. necessario et provi-
15
108 Ileoi vov .xowov. càp. 12. av&yxg Óà xoi 7) tQÓvoiww xl 7) qvoig Üpyove àicrü voU xócuov xcL Ttüc tite Tio VÀuc' xol vOv uiv vonvàv Éxxoróv àotw oUcía, ovoio Oà e)rOv 7) vravrÓTQc. TÓV
Óà voU movróc ocpérGv Éxoorov moÀÀd icorw. Éyovro -
y&p viv ravrÓTQrO Trà oÜvÜsTa cOneTO, xol v5 uera- fov dg &AAgAe smowÜusvo, Gs TüG TovrÓTQTOG TüV &qÜpooioy coLbs. àv Óà voig GÀAowg cwvüérowg mci oópuecw a&oriOpóg éxdorov àori* yupio yop GoiOuoUD ci-
ócracw 7) GÜvO'cot 1] Ou&Avow &Ó/verov ysvíécOo. oi 08 9
éviüeg vÓv &giÜuOv yevvaoou zoi oUbovoi xol móAw óu- Avóuevo, sig émvrag Ofyovrot. xol 7 VÀu ule: Óó Ob cüp- veg xóopog ovrog, ó uéyoc Ütóg xol voU usibovog sixow, xal qvouívog ixsiv, xoi cvocoGov rüv vrd&w xai ffo)- Axow coU merpóg, mAnocpnc écor. T5c Lec. xoi ovóftv àgrt.» ip roVTQ LC mavróg TOU clovog Tic verQQoeg &mo- actCeGTdGosug, oUre roU stxyrÓg oUrE TüY xcrO uégocg, Ó DIY - M M 3 » ; x 3, oUyi Ly. vexgov yog ovóà &v ovre yéyovev ovre Éovw Ji M ^ /, | M 2 € * ovre foro, iv vrQ xoouq. Dwonv yep gOtAnosv ó mornüo
l. 4 ante zgóvoie et ante vot; om. B. 8. ovclo om. Patr. 5. «& om. B. || «evvoesco Tied. 18. cotov A. 15. za- TQQ«c om. Patr. 18. Cerv] sic Fluss, toov reliqui.
dentia et natura organa sunt mundi et ordinis materiae; intelligibi-
lium quodque est essentia, essentia vero eorum est identitas. cor--
porum universi quodque multitudo est. nam corpora composita cum identitatem habeant et in se invicem mutentur, semper identitatis incorruptionem servant. in aliis vero omnibus compositis corpori- bus numerus cuiusque est; sine numero enim constitutio aut com- positio aut dissolutio fieri non potest. unitates numerum generant ei augent, et rursus dissolutae in se ipsas recipiunt. et materia una; universus autem hic mundus, magnus deus et maioris imago, et unitus illi, et servans ordinem et voluntatem patris, plenitudo est vitae. et nihil est in eo per totum aevum paternae circuitionis, neque totius neque. partium, quod. non vivat. mortuum enim ne unum quidem.aut natum est aut est neque erit in mundo. voluit enim pater vitam ei inesse, donec constet; ideo etiam deum esse
cap. 12. Il:gi vou xowov. 109
evrQ. sivóu, Éoz' &v ovvéovuxs* O10 xoi Düv sivo, &véyx. z)g Gv ovv Obvowro, à Téxvov, iv vQ OQ, iv rij vo)
3 mawróg sixÓwu, iv v) Tzg Lowe nAgodpeTL vexgo tivo; 4 ydg vexpórue qopd &ovw, 7, 0à qO'ogé às. Ttc ovv uígoc zu Ovvoro. qOagijve. ro0 àqOdorov, 7] àno-
6 AécO'a, vt coU ÜoU;
Tác. Oix énoüvüoxs ovv, 0 mérspg, v& i» evrQ Coo, Ovra evroU uon;
9 -Eouiüc Ebgüuncov, à rízvov, nAavopsvog vij 900- qyogíe ToU ywopnévov. o) yag &moOvmoxs, o Téxvov, &ÀAÀ' óc o)vOsro cuore OÓwAverou 3) Ó8 OwxAvGig OU
12 Ddvoróc iorw, &AÀG xo&uorog ÓuGAvoiug" OLeAverow ÓÉ, ovy iy! &mnóAmrou, GAÀ Vv vía yéívurat. imt Tig Tijg Cwijg &ovww yj ivégyeu ; otyi xivotc; vi ovv àv vQ xóouo
15 &xíy5rov; ov0ív, à céxvov.
Tác. OvO' 4 yi &xivuróc cot Ooxsi, à nro; Eounüc. OU, vénvov, GAA xol moAvxivqrog uóvy 1105
l. evvo] sic A Turn. Fluss, avzóv Patr., «vro B. 5. 6. &zo- Aicda:] sic B, ezroAécos reliqui. 11. 12. oU. 9avoeóg — óuAvois om. Patr. errore typ. 17. óc] ó? Patr.
necesse est. quomodo potest, o fili, in deo, in patris imagine, in vitae plenitudine mortua esse? nam mors corruptio est, corruptio autem perditio. : quomodo pars aliqua potest corrumpi eius, qui est incorruptibilis, aut perire aliquid dei?
' Tat. Non igitur intereunt, o pater, ea quae in eo sunt anima- lia, cum sint eius partes?
- Hermes.. Bene: ominare, o fili; erras in appellatione generati. non enim:interit, o fili; sed ut composita corpora dissolvuntur; dis- solutio autem non est mors, sed temperamenti solutio; solvuntur autem, non ut in nihilum abeant, sed ut nova fiant. sed quisnam est:vitae actus? nonne motus? quid ergo in mundo immobile? nihil, o fili.
Tat. Neque terra immobilis tibi videtur, o pater? - Hermes. Non, fili, sed multimobilis et sola stabilis. quo enim
16
1t
18
19
110 llegi voU xoiov. cap. 12.
«cl ordGcuuog. Ttg yGp oUx &y ysAoiow sj r5v vQoqOv zXvrOv axivurov svoi, t5» qovoev xol ysvvüGav "c sXyro; &Ü/UvarOY yOg:xoplg xwicseg qe Tu rÓV qU- ovre. ytÀoiórarOv Óà imvODov, sl TO réraQrOv. uépog &o- yov Écrot. obóiv y&g frsgov onuoíve, v0 dxivivov cone j dgylav. sy voivwv loOw xcDoluxdo, 9 Téxvov, có Ov àv xóougo xiwoüusvov 7 xcav& usicctw 3j aUEnoiww: vÓ Oi xivoUpsvov xol Cj, v0 0à Lov mn&v oUx &véyxy v0 avrO &voi. Ov y&Q ÓuoU c)unag Ó. xócuog, &usréfAnrog, o zéxvov, éoví, v& Óà uígn cvro? návro usrefAqrd: ovóiv 0à pÜaegróv T &moAÀUusvov: ai Óà mgocwyopíes rovg &v- Üodmovs reQirrovow. o) ydg 5 yévsolg ioru Lot), GAN 7 oic050ig* ovÓÀà 79 uerofoA, Ovearog, GAAe Am.
em
, , [Ul /, HJ , Á, € e € . TOUTUYV TOLVUP OUTOG byOvrov aÜ«cvara movro, 9?) vÀq, 7)
te , M d c - t "4 * - bd . Ge), vO mnvsUue, Ó voUg, 7) uy), 6$ ov z&v 6dov cvv-
n - 5 — ] , ^ M ^ 4, égvuxc. stüv Ggc boov &Ü'wverov Ów vOv voUv, n&vtov 08 udAuovo Ó GvÜQwnog, Ó xci voU OtoU Osxrixóg xoi
l. evactuz B. || | 739] sic B; om. reliqui. 2. eivou] oir A. 3. giew] qvos À, qéco, B. 4. ysloióvegov A. — -O. có] óvouo, Patr. 9. 10. à véxvov om. A. 15. ó»] sic Fluss, ov
reliqui. 16. ài& có» voiv] sic Pat, v evvó» reliqui. 17. ua- Aw va] sic Patr., u&4Aov reliqui.
modo non esset ridiculum, nutricem omnium immobilem esse, quae profert et gignit omnia? impossibile est enim sine motu producto- rem aliquid producere; ridiculam sane rem interrogasti, num quarta pars.otiosa futura esset. nihil enim aliud corpus immobile significat, nisi otium. scito ergo, o fili, in universum, ens, quod in mundo fit, moveri vel per deminutionem vel per augmentum; quod vero movetur etiam vivit, omne autem animal non necesse est idem esse. nam cum simul sit universus mundus, immutabilis est, o fili, partes vero eius omnes mutabiles; nihil corruptibile est aut perit; sed ap- pellationes perturbant homines. non enim generatio est vita, sed sensus; neque mutatio interitus est, sed occultatio. his ita sé ha- bentibus immortalia omnia, rmateria, vita, spiritus, mens, anima, unde omne animal est constitutum. omne ergo animal immortale per men-
cap. 12. Iisgí voi xowo. 1n
vQ ÜsQ cvvovcwoTixóg. voUrQ yog uóvo vQ Goq Ó Góc ÓjiAPL, vuxrOg pip Ov Óvciguv, Zuígeg Óà ÓwX ovufióAv* 3-xol Ói& sévrov cVtQ mgoltys. và .néAAovra, Ow Ópvéav, Ói onÀdyyvov, Ówx nvsbuotoc, Out Ogvóc* OL0 xai énuey- yéMsrot Ó &vOQumog inioracDo. v& nooysyevguéva xoi 6 àysorOro xol uéAAovra. uéxüvo Óà Opo, à réavov, Ort Éxocrov ruv GAAcv Ldwv évi uégs, émugourg ToU xóopov, và uiv É»vógo vj VOnrn rà Ób yspcoie vij yi, rà OB psr- 9 dgow zQ &égu* Ó OB &vOQustoc robroig nci voire, yi VOor. Gégu mwQí* ÓpG Óà xol oUgavóv, &nretos Óà xl voUrov cicÓos. Ó Óà Ütóg xol msoh mívro xol Owi 12 zévrov* ivígysto y&áp iort xal Obvogug, xci ot0iv Óvoxo- Àóv iori vojoui rOy» Ütóv, à ríxvov. ei 0à OéAag avrOÓv xal Üsepnoer, i08 v5v véíw ToU xócpov xoi Try tvxo- opio. tc. TGEsuo, l0à vv. &vdyzxnv vOv qowouérov xoi vv moóvoiev vGv yeyovórav ve xoi yivouívov, iói àv bAqv nÀgoscreTqv ovcov Lwig, rÓv vuuboUrov OOv xi-
1
e
5. yeyevuuéro, A Patr. 7. &Àlo» om. AB Turn. Fluss. — 8. post
piv A add. ydo. — 12. zai ante Óvvaguc om. "Turn. || post ovói» AB add. à?. 14. 15. i93 v$v — «visos om. Pau. 16. «à» om. AB. .
tem, omnium vero maxime homo, qui et deum suscipit et dei essen- tae consors est. cum hoc enim solo animali deus consuetudinem babet, noctu per somnia, interdiu per symbola; et per omnia ipsi praedicit futura, per aves, per exta, per spiritum, per quercum; ideo profitetur homo scire praeterita et praesentia et futura. sed et illud vide, o fili, quod unumquodque aliorum animalium unicam mundi partem incolit, aquatilia aquam, terrestria terram, sublimia aé- rem; homo vero his omnibus utitur, aqua terra aére igne; cernit etiam caelum et sensu tangit. deus vero circa omnia et per omnia; actio enim est et potentia, neque difficile est intelligere. deum, o fili. 'si vis etiam ipsum contemplari, aspice ordinem mundi et or- dinis concinnitatem, necessitatem eorum, quae apparent, et provi- dentiam eorum; quàe facta sunt et' quae fiunt, aspice materiam ple-