XVI. Exposui fere non philosophorum judicia, sed deli-

3o rantium somnia. Nec enim multo absurdiora sunt ea, quae poétarum vocibus fusa ipsa suavitate nocuerunt, qui et ira in- flammatos et libidine furentes induxerunt deos feceruntque, ut eorum bella, proelia, pugnas, vulnera videremus, odia praeterea,
8 universitatemque edd. after Heind., wniversam atque mss. vim El. Sch. Mu., wmbram mss see Comm., tumbram Or., normam Ba. after Madv. 19 ean- demque see Comm. 24 dixerat UTLO Ern. Heind. Sch. Ba. Mu., dixerit mss generally Or. 25 sint mss, sunt CI Or. Ba, Sch. after Ern. 27 partum— ortumque [BE+], partu—ortuque ACPBK+. 28 disjungit Asc. V, dejungit Mss generally Or. Ba. Sch., dijungit Mu. after Heind. and Ern.
16 DE NATURA DEORUM.
discidia, discordias, ortus, intcritus, querellas, lamentationes, effusas in omni intemperantia libidines, adulteria, vincula, cum humano genere concubitus mortalesque ex immortali procreatos.
43 Cum poétarum autem errore conjungere licet portenta mago-
rum, Aegyptiorumque in eodem genere dementiam, tum etiam vulgi opiniones, quae in maxima inconstantia veritatis igno- ratione versantur.
Ea qui consideret quam inconsulte ac temere dicantur, venerari Epicurum et in eorum ipsorum numero, de quibus haec quaestio est, habere debeat. Solus enim vidit primum esse deos, quod in omnium animis eorum notionem impressisset ipsa natura, Quae est enim gens aut quod genus hominum, quod non habeat sine doctrina anticipationem quandam deorum? quam appellat apdéAnyuv Epicurus, id est anteceptam animo rei quandam informationem, sine qua nec intellegi quicquam nec quaeri nec disputari potest. Cujus rationis vim atque utilitatem ex illo caelesti Epicuri de regula et judicio volumine
44 accepimus. XVII. Quod igitur fundamentum hujus quaestionis
45
est, id praeclare jactum videtis. Cum enim non instituto aliquo aut more aut lege sit opinio constituta maneatque ad unum omnium firma consensio, intellegi necesse est esse deos; quoniara insitas eorum vel potius innatas cognitiones habemus, de quo autem omnium natura consentit, id verum esse necesse est; esse igitur deos confitendum est. Quod quoniam fere constat inter omnes non philosophos solum, sed etiam indoctos, fateamur constare illud etiam, hane nos habere sive anticipationem, ut ante dixi, sive praenotionem deorum (sunt enim rebus novis nova ponenda nomina, ut Epicurus ipse mporn uw appellavit, quam antea nemo eo verbo nominarat)—hane igitur habemus,
Wn
15
20
ut deos beatos et immortales putemus, Quae enim nobis na- 30
tura informationem ipsorum deorum dedit, eadem insculpsit in mentibus, ut eos aeternos et beatos haberemus. Quod si ita est, vere exposita illa sententia est ab Epicuro, quod beatum
3 immortali mss generally, immortalibus CNO Dav. Heind. 14 mpdr\nyw Red (? see Moser) edd., prolemsin (but problebsin 1. 28) A, prolempsin B, pro- blepsin CK, problebsin EP, pro plebs in B (but problebsim 1, 28), prolepsim Asc. 24 esse om. Or. (by mistake ?). Jere BE, fieri ACPBK. 25 fateamur B (corr. from fatemur) edd., fatemur mss, 31 ipsorum deorum [X] R, d. i. U Asc. [Mus.] Sch.
LIB, I CAP, XVI—XIX §§ 42—49. Lys
aeternumque sit, id nec habere ipsum negotii quicquam nec exhibere alteri, itaque neque ira neque gratia teneri, quod, quae talia essent, imbecilla essent omnia. Si nihil aliud quae- reremus, nisi ut deos pie coleremus et ut superstitione libe-
5 raremur, satis erat dictum; nam et praestans deorum natura hominum pietate coleretur, cum et aeterna esset et beatissima (habet enim venerationem justam, quicquid excellit), et metus omnis a vi atque ira deorum pulsus esset; intellegitur enim a beata immortalique natura et iram et gratiam segregari;
10 quibus remotis nullos a superis impendere metus. Sed ad hanc confirmandam opinionem anquirit animus et formam et vitae actionem mentisque agitationem in deo.