VIII. ], 10. 98) Quintil. XI. 1, 74. Cic, Off. II. 14, 51. 99) Cic,

p. Fonteio 13,
BREVIS ELOQUfiNTIAE ROM. HIST. 103
iecisset qnae illc olim in Verris causa dixisset ilc officio iiidicis, illc satis ingcimc profitetur oratoris iioii esse veritatem tueri, scd prol)al)iIem vidcri oratioucsque omnes non essc liominum ct patronorum, sed rcrum atqne tcmporum C^^"). Quiu ne praevaricationem quidcm actores cum patronis faccre fugie- hant, si ipsorum rationibus conducerct: cuius scclcris ccr- tissimum cxcmplum in causa Catilinae a Ciccronc dcfeusL exstatC). Cctcrum tcmpus, quo quisque in iudicio diccns utcretur, cum ante inlinitum fuisset, ut nou uulli iudices dicendo fatigarcut, lege a Pompeio terlium consule lata au- gustius rcddiluni est, ut accusator ne plus duabus, patronus nc plus tribus Iioris uteretur (-); quod tempus bonis ora- toribus sufficicns loquacium inanitatem pcrdebat (•^). Hinc etiam illud vcris causis commodum fluxit, ut pleraeque ab uno dcfenderentur, quod natura rci postuLit. Nam, cum antiquo instituto uno accusantc unus defenderet (^), Cicerone adolcscente id ita mutatum est, ut bini tcrni scni patroni dicturi proccdcrent causa ita partita, ut vel altcr expositio- ucm confirmationcm et refutationem, alter perorationem sus- ciperet, vel ut unus rem exponerct, altcr confirmaret, tcrtius in rcfutando ct perorando vcrsaretur : saepc ctiam omne munus oratorium a singulis tractatum cst separatim (^). Ciceroni, quod et veliemeutius diccret et miscrabilius quam ceteri, perorandi munus rclinqui solcbat. Igitur M. Caclii Rufi cansa praeter ipsum a Cicerone acta et Hortensio ; Murenae SuIIae Balbi Flacci Sextii causae Ciceronis et Hortensii opera iuncta; quiu M. Scaurus a scx patronis dcfensus Cicerone Hortensio Calidio Clodio Marcello Mes- salla. Post, ante legcm quidcm luliam, ad duodcnos per- ventum esse Asconius auctor cst (^).
Generis delibcrativi Iiaud dubie Cicero sinc aemulo priu- ceps erat, Praeter hunc maxime Cato et in senatu et popu-
600) Cic. Cluent. 50. 1) Cic. Att. I, 2. 2) Cic. Brut.
94, 324. dial. de Oratt. 38. 3) Cic. Brut. 69, 243. 4) Cic.
Cluent. 70. 5) Cic. Brut. 57, 207. 6) Asconius ad Scaura- nam p. 20 Orell.
104 BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST.
lari dictioue excelliiit. Reliqiii autem, qui in iudiciis famara assecuti sunt, aut quod adolescentes essent, ut Caelius Calvus Pollio Messalla, aut quod moribus perditi erant, ut Curio illorum quibusdam aetate par, in deliheratione publica non \alebant. Cato autem orator non erat, hoc est non curabat quo modo audientes delectaret atque moAcret, sed falsis veri similitudinis imaginibus nudani et rectani Teritatem prae- ponebat. Hinc nec apud populum nec apiid potentes satis valebat, quanquam spectata vitae integritas oralioni fidem faciebat: ille enim arte et blanditiis moveri, hi leges tolli volebaut, ut regnarent ipsi; ita tamen, ut veteris rei publicae eversio fallaci libertatis specie praetexeretur. Sed ne Cicero quidem, cum esset etiam in populari diceudi geuere et sena- toria senteutia princeps, in re publica eam dignitatem, quam dare ingenium et honores viderentur, satis tueri potuit. Nam et id tempus erat, quo plus possent rcgales non nnllorum opes militaribus copiis aut ingentibus clientelis sul)nixae, quam laudes honeste quaesitae; et Cicero, cum sese omuibus rebus praeter ingenium superari ab aliis videret et fiducia sui plane careret, post splendidum illum consulatura ad vitae usque finem potentioribus serviebat, Itaque, cum sese foede relictum aliquando et inimicornm iniuriis expositum vidisset, tamen dominum instare rei publicae intelligens eam factio- nem constanter secutus est, quam legibus et institutis patriis miuus hostiliter imminere videret. Intelligimus igitur Cicero- nem, cnm maxime floruerit eloquentia, rei publicae ruinam aliquantum quidem morari sed arcere non magis potuisse, quam Demosthenem olim Atheniensem: quem cum pericula publica recte sentire cives intelligerent, sequi taraen mo- nentem noluerunt.
Tertium eloquentiae genus, quod Graeci inideiyTixov, Quiutilianus demonstrativum vocat, ultra laudationum fune- briuni morem propagatum non est; illae autem dicendi qui- dem, sed non artis oratoriae campum quendam patefaciebant : habebantur enim nou a peritissimis oratoribus, sed a proxi- mis cognatoruni.
BllEVlS ELOQUENTIAE ROM. HIST. 105 §. 42.
Orationes scrlptae et commentarii.
Oratioues autem nec de scripto hahitac sunt (') uco vulgo nisi capita, exordia maxime et perorationes, ante quam tliceretur, chartis mauflata. Nam, inquit Cicero, orationes pleraeque hahitae scrihuutur, non ut hal)eantur (^). Ita priorem orationem, quam ille pro Miloue hahuit, legit adhuc Quintiliamis , longe inferiorem illi , quam postea scripsit elahoratius, nec ah iiUa parte comparandam : qna cur ute- retur minus ornata in amici optime meriti periculo, nisi ut quae scrihendo inchoayerat accurata meditatione aucta ex- temporalis dictionis colore accenderentur? Hinc Pliuius ('•') idem de Cicerone dicit, quod de Crasso Cicero ('*'): multa iu orationihus capita non perscripta legi, sed notata tantum; ut pro Vareno, quae quidem perdita est, et pro Murena, ubi quae media sunt inter Sulpicii et Catonis crimina re- futata, nunc omnino desiderantur; quanquam in Mureniana teste quidem Plutarcho eo miuus placuit, quod iu commen- tatione nimiuni desudaverat. In quihus igitur minor sihi ipse visus est, ea, cum orationem ederet, consulto omisit, ne aliis quoque videretur famae uon satis fecisse. Deinde etiam illae causae, quibns oratores impares fuissent aut in quibus Toluntati eventus non respondisset, saepe omnino non per- scrihebantur, sed relinquehantur in commentariis. Ciceronis igitur actiones pro Gahinio Vareno Vatinio, etsi ex prima verba quaedam habet Hieronymus, quippe ex commentariis, non magis perscriptas fuisse puto, quam Scauri defensionem anibitus rei, cnni de repetundis absolutus esset: quam in comnientarios relatam Quintilianus legit ("). Quin Coriielia-
7) Wolf. praef. ad 3Iarcellianam p. XIX. 8) Cic, Brut.
24, 91. Tnsc. IV, 25, 55. Cat. M, II, 38. Off. II. 1, 3. et de Scaurana et Planciana epp. ad ft. Fr. III. I, 4, Sic intelligendum Q,. Fufii convicium in Ciceronem apud Dionem XLVI. 7. Non dicit omnino nullam habuisse orafionem, sed non talem, qualem verbis perpolitis postea ediderit. 9) Plinius Epp. I. 20, 7.
10) Cic. Brut. 44, 164. II) Quintil. IV. 1, 69.
106 BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST.
nam, cum quatriduo egisset, in duas orationes scribendo transtulit ('^), Commeutarios, id est meditationes scriptas actionum omnes niagni huius aetatis oratores confecerunt. Ciceronianos quidem, quamvis extemporali et perfunctoria opera concinnatos et post mortem oratoris a Tirone editos, cum admiratione legit Quintilianus ('^), qui idem Ser. Sul- picii tribus solum editis orationibus clari commentarios cau- sarum omnium summis laudibus extollit. Hinc yidemus tan- quani rem singulareni nec sane quotidianam commemorari orationes totidem, quot habitae yerbis sint, perscriptas esse, ut Brutus apud Ciceronem de Hortensii oratione pro Messalla dicit ('"*). Aliud est enim, ut ait Plinius 1. c. bona actio, aliud bona oratio. Is igitur, cum partes actionum in scri- bendo recisas fuisse exemplis ostendisset, ex tempore iii agendo consumpto ostendit scribi totas non potuisse. Velut Cornelium quatriduo defensum a sese dicit Cicero. At nulla liodie oratio est, quae trium horarum spatium expleat, nec potuit reliquum tempus interrogandis teslibus impendi , qnod genus actionis Cicero coactus necessitate iu solo Verre se- cutus est.
§.43.
■" Q. Hortensius.
Oratorum Cicerone antiquiorum unus excelluit O. Hov- tensius (*^). Is natus a. 640 octo anuis niaior Cicerone, cuni honores plerosque suis annis gessisset nec nnquam ab urbe et foro afuisset, eum fortunae cursum tenuit, ut nullum uu- quam casum expertus sub ipsa belli civilis erumpentis initia deorum beneficio exstinctus esse Tideretur, ne quid pristinae felicitatis amitteret. lam ante SuUaua tempora cum maximis oratoribus M. Antonio & L. Crasso coniunctus et L. Philippo
12) Ascon, arg. Cornel. p. 62. Orell. cf. Plin. 1. c. 13) ftuin-
til. X. 7, 30, cf. I. 8, 19. III. 6, 59. Liber Ciceronis tertins deci- mus causaruin, (juem testatur Diomedes I. p. 365, procul dubio commentariorum erat, in quos causae relatae erant. 14) Cic.
Brut. 96, 328. 15) De Hortensio exstat eruditus Luzacii libellus
editus Lugduni a, 1810.
BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST. 107