X. 19. Cic. Briit. 1. c. Cat. I. c. 32) Origg. II. 2. 33) Brnt.

16, 61. 34) V. Niebuhr. H, R. vol. III. p. 571. 35) Clc.
Tusc. IV. 2, 4. 36) Festus v. Stuprum. Sall. de Rp. ord. 1,1.
Prisc. VIII. p. 792. Nihil proficitur ex auctoribus illis, quos de Appii carminibus laudat Meyerus fr. Or. R. p. 3. ed. II. 37) Cic.
Cat. 4, 12. 38) Plut. Fab. 1. 39) Liv. XXXVIII. 56. cf. Gell. IV, 18. 40) Liv. XXX. I, 41) Plin. H, N, Vll. 43. Val,
Max. VII, 2, 3.
1» BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST.
§.8.
Secunda aetas eloquentiae Romanae.
Secimdam eloquentiae Romaiiae aetatem a finito iiide bello Haniiibalico ad Gracclios iisque pertinere Toluimus; qua aetate notitia quaedam literarum Graecarum Roniani perlata est, iit cultior humanitas incrementa caperet, sed eloquendi ars paene rudis maneret nec praeceptis et imi- tatione Graecorum nisi apud paucos et in paucis proficeret. Principia culturae et literarum Graecarum cum Romanis communicata circa finem Lelli Punici primi accepimus ; sed tanta erat Romanorum in institutis suis tuendis tenacitas, ut ad Sullae usque aetatem ue senatores quidem omnes Graece scirent et Molo Rhodius primus sine interprete iu senatu auditus sit. Fortasse dolendum, quod cultus do- mestici apud Romanos flos, cum nonduni enatus esset, interyentu Graecorum exstinctus nunquam ad maturitatem quandam pervenerit. Veruni si Romani in summis poetis et historicis Honiero Sophocle Thucydide Xenophonte irai- tandis stetissent, nec in poesi ad versificatores Alexandrinos doctiores quam ingeniosiores descendissent nec historiae scribendae exempla a scriptoribus Alexandri sumentes res ornatu extollere quam narrare et exponere maluissent, melior profecto et prosperior literarum Latinarum proventus fuisset. Sed nec haec fusius exsequi opus est nec elo- quentiara Graecam hac aetate imitatione exprimendam Ro- mani sibi sumpserunt; ad quam si quid ex Graecis literis profecerunt, hoc ingenio ad universam humanitatcm magis magisque exculto debetur.
§. 9. Adolescentiuui institutio.
Viris principibus iure raaius et honestius visum est in legiiius et institutis patriae tuendis et inipcrio augendo temperandoque versari et senatoris imperatoris iuris consulti mnneril)us salisfacere, quam rebus ludicris el otio consu- mendo idoneis darc operani. Hanc volunlalem apud pleros-
BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST. 13
((ue augehat Graeculonim vaiiiloquentia, ut pauci essent,
c{ui transmarinas et adventicias artcs mirarentur, quem ad
modum V. Sulpicius Gallus astrologus fecit, pauciores etiam
sese didicisse faterentur. Populo ne displicerent , sese
artium peritiam dissimulasse Antonius et Crassus apud
Ciceronem (''-) assevcrant et hanc popularem opinionem ad
Ciceronis aetatem mansisse huius tcstimonio usus haud
obscure prodidit Quintilianus C^). Nec , nisi ita fecisset,
pluribus verbis Cicero in Archiana se, quod poetis et phi-
losophis operam daret, excusaturus erat. Mansit igitur in
plurimis, quae fuerat, iuventutis disciplina. Postquam enim
literarum initia sive legendi scril)endi calculos snpputandi
rudimenta pauculis poetarum versiculis et duodecim tabu-
larum carmine ediscendo percepissent, sunipta toga virili
deducebantur ad senes et honoratos, ut de iure respondentes
audirent, iudiciis adessent, senatoriis sententiis popnlaribus
contionibus auscultando ('''*) legibus more publico prudentia
civili magis usu quam arte imbuerentur. Hunc iuventutis
erudiendae morem, quem Ciceronis pucri aetate adhuc vi-
guisse constat, magnas in imperio orbis parando partes
habuisse probabile est. Aliis enini in aliorum vicem suc-
crescentibus virorum egregiorum propago nunquam deficie-
bat('*^). Sed literarum cum Latinarum, tum maxime Grae-
carum notitia plerosque etiam civitatis principes mediocriter
imbutos fuisse inde efficitnr, quod paulo antiquiores Gracchis