M. Messalla secuti sunt. Videbant tanien hominum a foro

remotissimorum praecepta non sic temere ac sine rerum usu ac iudicio arripienda esse; accedere etiam elocutionis me- moriae pronuntiationis artificium, de quibus rebus illi non praecepissent; praeterea vel summam indolem sine accura- tissima exercitatione non proficere , sed quasi inermem videri el ad impetus insidiosos facile patere. Hinc necessitas ex- stitit etiara praestanti ingenio viris, ut sese in magistri ali- . cuius disciplinam darent ad fori usuui instruendos. Horuni rhetorum maxime expetebantur Graeci: sed, cum philosophi Athenas tanquam s^deni praecipuam colerent, eloquentiae docendae laus ad Rhodios transierat. Eorum, qni Rhodi Ciceronis aetate docebant, nemo Apollonio, qui et Molo vocatur, incertnm an Molonis filius, clarior fuit. Hic cum Sullae aequalis esset, studiose auditus a Cicerone est, cum is post primam causam publicara magis vehementer quara perite dictara cuni valetudinis restituendae tum discendi causa in Asiara esset profectus ('^). Natura rei efTectum est, nt, .cum Graeci rhetores et in lirhe et per Graeciam et Asiani maxime expeterentnr, Latini doctores contemnerentur. Tota enim disciplina oratoria peregrina videbatur adhuc et vix in usnm recipienda; in qua cum Graeci oninia summa prae- starent Romanis vix prima initia egressis, quid mirum, quod discendi cupidi et utriusque sermonis periti novam et dubiani eruditionem fastidirent et firmam stabilemque artis laudem amplecterentur ? Accedit, quod rhetores latini a L. Plotio prosati iure magis rabulis quara oratoribus erudiendis apti visi sunt, quae causa censorihus Crasso et Doraitio fuerat cur eos ex civitate tollerent. M. Antonius Gnipho hac aetate
75) Cic. ad Divers. I. 9. Inv. I. 5 , 7. et multis locis librornm de oratore. 76) Cic. Brut. 90, 312, 91, 316.
7
98 BREVIS ELOQUENTIAE ROM. IIIST.
unus vcram etiam ex discipulis laudera tulit. Is enim, cnm et litcras et cloquentiam doceret, C. Caesarem adolescentem discipulum liabuit et a Cicerone iam praetorio expetitus est, qui eum in declamitando exerccret. Sed qni praeterea com- memorautur, Sex. Clodius L. Epidius L. Otacilius certe disci- pulis nobilitati non snnt. Olacilius enim Cn. Pompeii, Epidius