X. I, 115, De antiquariis sententiani Livii vide apud Senecam

Contr. IV. 25. p. 284 Bip., Angusti apud Snet. 86., Quintiliani II. 5, 21. 71) Haec iusto lenius iudicat scr. dial. de oratf, 37,
BREVIS ELOQUENTIAE ROM. IIIST. 95
iiigenia et mores essent, ipsa quoqiie miitata est aliamque naturam et indolem ascivit. Asiani enim homines ad tumi- tlura quoddam et verhosum dicendi gcuus a natura facti, id genus dicendi consecuti sunt, quod crehris, sed inutilihus sententiarum acuniinil)us et Yerl)orum flumine magis concitato quam limpido ah Attica sanitate pluriinum distaret. Apud Athenienses enim in summa uhcrtate et copia modus quidain tenehatur, ne quid scutentiarum non ad rem pcrtinerct, ne verha plura, quam res postularet, fierent, ne rei Tcritas verborum tumore et elatione ohscuraretur ('-). Rhodii autem oratores, quorum ad Aeschinem Atlieuis sponte exsulem origo refertur, saniores erant et Atticorum sirailiores ('^). Harum scholarum cognitione imhuti Romani alii alius similitudineni sectahantur, eaque studiorum diversitas Cicerone in foro regnaute summas oratorum intcr se contentiones excitavit. Hortensius enim, ad quera priucipatus diceudi secundum Cice- ronem rcferri solet, Asiani generis imitatorcm cgit. Is cursu verhorum actione venusta voce magna et suavi adiutus audi- torihus inciiltis placehat, ah eruditiorihus damnahatur, apud posteritatcm adco nou valuit, ut orationcs Hortcnsii paucis lectae mox evancsccrcnt. Calvus autcm horao et literatus et studiosus, cum virihus parum valerct et geiius dicendi emendatura quidem et limatum, sed ncc vehemens ncc floridum magis natura quam voluntate conscctarctur, eos vituperabat et ab Attica sanitate alienos iudicabat, qui commotius quod- dam et ad animos incitandos accomraodatius dicendi genus exemplo suo coramendarent : quod maxime omnium Ciceronis erat. Hinc Brutum iudicii sui socium et consortem habehat, in alia natura voluntate taraen sirailem. Calvus enim, cum natura acer et vehemens esset, vim animi dicendo aequare non poterat; qua re quod consequi non potcrat verbis con- temnehat. Brutus autem sentiendo et facieudo Stoicorura animi aequitatcm exprimchat: ut ei res indigna sapiente videretur delectando aut movendo iudici dare operam et alio modo quam docenda veritate proficere. In eo igitur Cice-
72) Cic. Brut. 95, 325. 73) Cic. Brut. 13, 51.
96 BREVIS ELOQUENTIAE ROIVI. IIIST.
roiijs o])trectatores errabaiit, quod Atticum illud, quod solura probahaut, diceudi geuus uou tain docere quid sequenduni esset, quam monere quid esset yitandum ignorabant. Cum enim Atticos oratores omne iusolens atque ineptum defugere videreut, nihil curabaut, nisi ne ipsi quoque insolenter et inepte loquerentur. At obliviscebantur etiam Attice posse vehementer et splendide dici; et cum Attici oratores exigua lenuiter, magua elate et acriter dixissent, ipsi, quia tenuia sola propter iugeuii exilitatem consequi poterant , omnia exiliter dici yolebant. Sed Cicero, quocum Calvus iniquissi- mam contentiouem de principatu eloquentiae habuerat ('"*), longe rectius illo intellexit caput esse artis dcccrc, id est rei magnitudinem verbis aequare. Cum igitur et ingenio pluri- mum valeret et maximo studio quicquid sciri poterat di- dicisset et summa industria sese ad dicendum exercuisset ct optimorum scriptorum et magistrornm exempla aemularetur, Romanorum omniuni primus id est assecutus, ut orationis instruendae arte et copia eloquendi ubertate et dignitate artium omnium notitia accuratissima Graecae eloquentiae principi Deuioslheni aequaretur.
§. 39. Rlietoricae apud Romanos fundamenta.
Quo certius agnitum est eloquentiam omniuni artinm et maxime philosophiae praesidio muniendam csse ct tanquam florem ex orani scientiae genere enasci, eo magis Romani generosiore indole praediti a rhetoribus ad antiquiores cum sciendi tum eloquendi auctores et fontes se contulerunt. Hinc qui dicendi artem interius cognituri eraut quicquid a viris Graecorum eruditione principibus excogitatum et perscriptum erat dedita opera perdiscebant. Et cum Plato, qui sentiendi praestantia et dicendi ubertate quasi deus quidam philo- sophorura haberetur, opns oratorium sprevisse polius quara ignorasse videretur, duo raaximi viri ad diccndura duces sequendi illis videbantur, doctrina sumrai, facundia non con-
74) Seneca Controv. IIF. 10. verba snnt.
BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST. 97
temnendi, Arisloteles Platonis (liscipiiliis et Tlieopliraslns, cai Aristoteles magister fiierat. Ex lioriim libris sununani dicendi copiam et acumen maxime inveniendi et partiendi snmi posse cum Cicero primus animadvertisset ("'), liuius exemplum alii plures, ut M. Calidius C. Calvus M. Brutus