II. 433.

BREVIS ELOQUENTIAE ROM. IIIST. 51'
imiltisque utriusquc populi viris ultro citroque commeantihus etsi gliscebant yilia Romaiiis ingenerata avaritiae et super- biae, jiiliilo tamen minus nioris antiqui plurimae partes re- tcntae sunt. Valuerunt igitur Graecae literae et artes eo, ut rerum laudabilium et cognitioue (iignarum notitia apud Romanos cresceret, sed non adco in mentcs hominum in- fluxeruut, ut obliviscerentur non otiosorum oblectamentis, sed armis et prudentia publica crevisse civitatem Romanam. Mansit apud plerosque mos adolescentes usu rerum maxi- marum et laudatorum civium contubcrnio erudiendi ; mansit honos iuris prudentiae sententiae senatoriae peritiae milita- ris: his potissimum artibus ad honores perveniebatur; quan- quam nobiles de potentia sua dudum securi a lal)ore castrensi abstinentes delicias urbanas et faciliorem honorum viam per largitiones et blanditias praeferre coeperant. Id unum ex pristinis institutis mutatum est, quod, cum usus eloquentiae in raultiplicatis iudiciis et eruditiore populo in dies illustrior fieret, praetcr Graecos etiam Latini dicendi magistri ex- stiterunt. Horum princeps L. Plotius Gallus fuisse fertur, ad quem magnum hominum concursum factum dicunt (^^), cnm sese extremis L. Crassi oratoris temporibus extulisset. Is longissimam vitam habuit, si quidem et Marii familiaris fuit sua gesta eius oratione celebrari posse existimantis (^'') et quinquaginta annis post Sempit)uio Atratino adversus M. Caelium capita accusationis composuit, quod hic adversario cum convicio exprobrat (^'). Hic Plotius potissimum tange- batur edicto antiquae severitatis plenissimo , quo L. Crassus et Cn. Domitius censores a. 661 Latinos rhetores ex civi-
55) ep. Ciceronis ad Titinium apud Sueton. de clar. rhetor. c. 1. 56) Enant, ut Gesneius etErnestus, qui Plotium poetam faciunt propter Archiam , in quo defendendo rem prodidit Cicero c. 9. Historico opus erat ad bella Marii scripto exornanda, nec Cicero (|uic(juam vult nisi literatiun hominem significare. Contem- iiitur a Varrone apudNonium v. bubulcitare ; commemoratur Q,uin- tiliano H. 4, 42. XI. 3, 143. Senecae Controv. H. prooemio. Et ftuintilianus quidem de gestu Plotium scripsisse narrat. 57) Sue- tonius I. c. Dicta causa Caelii a. 697.
58 BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST.
p
tate tollere voluerunt, quippe impudentiae magistros (^^). Haec impudentia sine dubio iu genere institutionis inerat, quam totam illi rahularum artificiis iudicio lucum facientibus accommodabant, minime dissimiles Graecorum sophistis cau- saui inferiorem victricem reddere ausis. Sed certum est et in rerum cursu liumanis artibus immutabili positum rlietores illos yix deposita Crassi et Domitii censura rursus in ciyi- tatem irrepsisse. Neque enim censorura erat legem sancire in perpetuum valituram nec edictum censorium ultra honoris illius spatium observandi necessitas erat. Verum tam novum erat institutum, tam contempti homines, qui primi docuerunt, tam teuaces antiqui moris Romaui, ut perdiu turpe habe- retur docere quod honestum erat discere. Itaque peregrini aut libertini generis homines prirai erant eloqnentiae Latinae magistri, nec ante Augusti aetatem Blandus eques Romanus exstilit, queni primura ingenuae sortis eloquentiam docuisse dicit Seneca (^■'). Eorum, qui hac aetate viguerunt, rheto- rum secuudura Plotiura solus M. Antonius Gnipho claritatem norainis assecutus est. Is natus in Gallia eruditus Alexandriae elegantia ingenii et doctrinae pluriraos discipulos et egregiam faraara est adeptus et, cum primo instituto grammaticus fuisset, tameu etiam rhetoricani tanto plausu docuit, ut Ciceronem, nec adolesceutem , sed honoratum atque adeo praetorium auditoreni habuerit (''**). Sed is a. 641 natus etsi iara hac, quani tractanius, aetate floruit, tamen ad famara sui poste- riore demum tempore pervenit. Debuit autem eam C. Cae- sari, in cuius domo priraura docuisse fertur.
Cum aetas prior oratores quosdam tulisset minime con- temnendos, aucta cultus et humanitatis elegantia paulo ante Sullae terapora M. Antonius et L. Crassus tanti exstiterunt, quanti sine accuratissirais literarum Graecarum studiis, nec oratorum solum , sed etiara scriptorum et philosophorum omnium, esse potuerunt. Sed rudes adhuc fuisse elegantia-
58) Toliini apponitiir a Stietonio 1. c. et Gellio XV. II. 59) Controv. H. prooemio. Ipsum Plotium Galluni fuisse nomen arguit: cognomen enim Gallus in tam ignobili liomine esse non potegt. 60) Sueton. de illustr. graram. c. 7.
BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST. 59
qiie (lestitutos aiulitorum plerosque illud arguit, quod M. An- toiiio propter iiiveiitionis lclicitatem et actionis vehementiam quidam principatum detulerunt plane neglecta verborum Loni- tate, a qua quantum is afuerit illud indicat, quod quasi excusandi causa Ciccroui dicitur non admodum imfuinate lo- cutus ('•'). Talem rei ad oratoris laudem necessariae de- fectum aetas posterior pati non potuit: nec id in ullum cadit eorum, qui Ciceronis aequales fuerunt.
Ceterum de oratore erudiendo et exercendo, cuius rei hac aetate necessitas non sentiehatur, cum ad Ciceroiiis tem- pora pervenerimus, agendi locus erit.
§. 26.