V. Cic. Divers. VI. 6, 20. Tunc rcs publica in potestate

Caesaris erat, iudicia nulla, senatoria auctoritas exstincta, populus serviebat : nihil igitur reliquum , iu quo Ciceronis ingenium exsplendesceret, nec quicquam excogitare ad animum solandum poterat, quam ut in literas sese ab- sconderet librisque scribendis daret operam. Ilinc Brutus totus animi maesti et rei publicae clade saucii signa manifesta prae se fert, sed eiusdem magni et virtutum suarum egregie memoris.
Elaboratus et omni rerum et verborum diligentia per- fectus dialogus haberi non potest eaque re multuni cedit libris de Oratore et de Re publica, in quibus omuia rotunda et absolutissinia cura perfecta sunt. Sunt enini loci multi structura iucondita et abriiptiore, alia magis acervata quam curiose secundum ordinem disposita, ut limam et quasi extremam manum operi admotam non esse intelligas. Tamen insigui quadara laude liber nobili- tatur nec ulli dialogorum philosophicorum propria, sed cum dialogis de Oratore et de Re publica communis. Illi enim de philosophia dialogi ita instituti sunt, ut homi- num colloquentium nominibus et dictis perpaucis subtractis utrum colloquium an continuam rerum disputationem legas minime animum advertas. Cicero igitur, si forma eorum librorum Platonem exprimere voluit, vix quicquam praeter externam speciem et quasi cutem sine nervis & sanguine consecutus est. In Bruto autem et qui huic similes sunt dialogis , etsi divinum illum Graeci hominis spiritum re- praesentare nou potuit, ausus taraeu est ad illius exeraplura
330 EXPLICATIONES. INTRODUCTIO.
mores ingeiiiiim senlieiidi rationem colloquentium vivida quadam imagine effingere. Huc refer de Bruto causam instituendi dialogi cum argumento aptissime coniunctam; deiude oratoris et historici de rerum Graecarum capite quodam festivam dissensionem (c. 11); tum Attici inter- pellationes cum quadam reprehensione coiiiunctas (c. 69. 77. 65 sqq.) . qnae eo consilio institutae sunt, nt quae Cicero rerum Romanarum admirator de popularinm lan- dibus dixisse videretnr ambitiosius ab altera parte repre- hensa quodam temperamento deprimereutnr, et studiosis qnidem , sed minus peritis iectioribus facilior ad verum inveniendum via patefieret; postremo ne de vivis et po- tentibus captandae gratiae causa honestius iudicasse vide- retur, Attico mandat provinciam de Caesare existimandi, cuins decretis tamen plenissime assentiatnr (c. 72). In- sunt praeterea digressiones utiles et festivae; velut de urbanitatis sono (c. 46), de populi et peritorum in iudi- candis oratoribus consensu (c. 49 — 52), de Attico genere dicendi (c. 82). Denique liber finilur gravi et honesta peroratione cximiarum Druti laudum plena. Itaque, si a pancis verborum poliendorum et componendorum labe- culis discesseris, hoc genere scribendi vix ullnm Ciceroiiis librum admiral)iliorem habere videmur.
EXPIilCATIOlWES.
1. 1. e Cilicla — de Q. Hortensi morte] Decesserat Cicero Cilicia provincia per aimiini fere administrata a. 704 medio, C. Marcello L. Paulo consulibus, quibus mortuus est Q. Hortensius. Ad sententiam totius prooemii coniparari potest illud, quod tertio libro de Oratore praefixit, quo L. Crassi mors ante bellum sociale et Marianum opportuna similiter, sed longe eloquentius deploratur. Rliodum autem adiit Ciceronum puerorum causa, ut scripsit ipse ad Divers. IL 17.
cepi dolorem] eadem locutio est in epp. ad Att. XI. 21. ct 24., quibus adde Sylvium ad Cic. p. Sulla p. 13. ed. Frotsclier.
cooptattm] nominatus Cicero erat, ut a coilegio coopta- retur, a Pompeio et Hortensio: v. Phil. II. 2.; cooptatio autem sanciebatur tributis comitiis secundura legem Domitiam latam a. 649; ante hanc res tota in sacerdotum erat po- testate. Cooptatus est Cicero in locum P. Crassi M. F., qui bello Parthico interierat a. 701. Erat autem et nomi- natio et cooptatio testimonium amicitiae; v. ad Divers. III. 10, 29.: amplissimi sacerdotii collegium, in quo non modo amicilium vioJari apud maiores fas non erat, sed ne cooptari cjiiidem sacerdotem licehut, f/ui cuipiam ex collegio esset inimicus.
2. augeham] respondet Iiuic quod sequitur verbum dole- hamque; et longe lectius dicitur augeham, id est multum cogitando auctam sensi molestiam, quam augehat. De malo item fortuito et extrinsecus illato similiter dixit Plinius Epp.
33» EXPLICATIONES