C. Ltlhis Caesar , qui dictator fuit, ingenio excellens

studiis diligens promptus dicendo loqueudo elegantissimus omnium aequalium maxime verendus Ciceronis aemulus fu- turus erat, nisi gloriae et imperii assequendi cupiditas rebus bello gerendis occupatum ab opera forensi abstraxisset. Summa eius erat in eloquendo cura; quam ut multis literis illustravit, ita libris commentariorum testatam reliquit. Sed si scriptorum veterum testimonia consideramus, facile in- telligimus recte perspexisse eum orationum aliam quam
69) Aufidiam accusaveritne an defenderit, non constat; hoc dicunt Quintil, IV. 2, 106. IX. 1, 22. Festus v. manceps; at idem ille VI. 1, 20 alterum testatur nec memoria, ut solet alias, de- ceptus est: quae enira exempli causa affert actoris personae , non patroni conveniunt. De coniecturis VV. DD. v. Westermann. p. 210. Messallam alterius partis patronum fuisse constat ex Quintiliano X. 1, 22. Hoc loco non relinquam Velleium II. 36. , in quo explicando corrigendove ciim alii errarunt tura Ruhnkenius. Lipsius enim recte intellexit illic non L. Crassum, sed M. Crassum triumvirum significari, nec P. Sulpicium, qui alio loco cum aequalibus et maioribus L. Crasso et M. Antonio satis laudatus sit (II. 9.), sed hunc Ser. Sulpicium iuris consultuui. Illa verba saneque M. Cras- suni hoc ipsura significant ne hunc quidera, quod vix crederes, a laude oratoria alienum fulsse ; de qua re vide Cic. Brut. 66, 233. 70) Plin. Epp. V. 3, 5. cf. Ovid. Trist. H. 441.
118 BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST.
hisloriarum virtutem esse dehere et, ut iu rehus gestis nar- rantlis suramam simplicitatem perspicuitatem et verborum elegantiam consecutus sit, ita ne ab orationibus quidem illas laudes afuisse, sententiarum autem Terborumque \im tantam in eis apparuisse, ut hac parte cum suramis in eo genere "viris compararetur. Artis enim eius oratioues fortasse minus habnerunt, quam Ciceronis, sed naturae in Caesare illa feli- citas fuit, ut tanta industria ipsi opus non esset. Hinc si iiitidum illud et facetum Caesaris Strabonis gentilis sui in dicendo genus imitatus dicitur, id adolescentis erat nonduni in summis rebus versati nec niaxirais discriminibus iactati. Quae si accessissent , quod in perpetuis bellis versato con- tingere non potuit, etiam vehementia et coniraiserationibus cuLllljet fuissct par (^'). Orationum coraraeniorantur tres in Cn. Dolahellam repetundarum postulatum ("-), qua causa prima suraraam sibi gloriam peperit; eiusque actionis pars divinatio erat, qua ccrtavit cum aliquo, qui eandem actionem pro- fitebatur ('^) ; dein oratio pro Graccls in M. Antonium Creti- cuni (*"*); tres in L. DouuUum ct C. Mcmmmm contiones consulares a. 695 habitae (''^); denique contio ad mUites, cuins quae verba affert Suetonius (*^) in Africa ante pugnani ad nrbem Thapsum habitam arguuut. Inccrto terapori as- signanda oratio pro BUhjnis (J^): nerao enim Pighii rationem probabit, C. Meramium ex Bithynia administrata repetun- darum reum actum per literas a Caesare tunc in Gallia bellum gerente a. 698. Quaestor pro contione laudavit ami- tam luliam et uxorem Corneliam ('^). Sed quod Suetonins
71) De sermonis eius diligentia v. Cic. Brut. 72, 252., ipsiiis dictum de antiquariis apud Gell. I. 10. Macrob. Sat. I. p. 223. Z. Gellium ipsum XIX. S. De vi dicendi Caesaris v. Quintil. X. 2, 23. cf. 1 , 114. Phit. Caes. 3. 72) Schol. Bob. in Cic. p. Scauro 21,
Gell. IV. 16. Dial. de or. 34. Suet. Caes. 4. Emporins ap. Cappe- ronn. p. 311. 73) Suet. 1. c. c. 55. 74) Asconius in Clc.
in toga candida p. 522 Orell. 75) Schol. Bob. ad Cic. in Vatin.
'6, 3. p. 317 Orell. Cic. Scxt. 18, 2. Suet. Caes. 23. 76) Suet.
Caes. 66. 77) V. reliquias ap. Gell. V. 13. Rufin. p. 201. cf.
Suet. c. 49. 78) Suet. Caes. 6.
BREVIS ELOQUENTIAE ROM. IIIST. 119
Ciiinac uxoris suac fratri rcditum rogatioiic Plotia coufcctum al) 60 (licit ('■'), uon rogationcm Plotii s. Plautii Sihani spcctat, quae socios intra praestitutum tcmpus professos in civitatcm recipi iubehat: erat enim Cinna civis, sed exsul proptcr Sullae dominationem; scd alius cuiusdam Plautii de exercitu Lepidiano. Non magis iam Suetonii aetate constabat de oratione quadain pro Q. Metello, qui ipse quis fucrit ignoratur; inscribehatur enini in quihusdam cxcmplaribus verba diccntis actuariis exceptam credidit, non ab ipso Cae- sare editam (^^). Ncc quae ferebatur ad mililes in Hispania cluplex, prior ante praelium (ad Mundam puta), altcra post praelium habita, Augusto yera visa est; acccdebat adversum Asinii PoUionis testimonium propter repentinam hostium in- cursioneni ne tcmpus quidem milites alloquendi concessum fuisse (^'). Denique ignorantur qualcs fucriut orationcs pro Decio Samniie, pro Masinlha contra Hienipsalem et pro Nysa Nicomedis filia (^-)-
§. 48.