M. ThIIu Ciccronls vitam non scribimus: est ea tam

accurate cura historia Romana eius aetatis coniuncta, ut separatim tractata non intelligatur. Ncque etiara id aginms; sed paucis ostendendum est, primum quo modo et quibus auxiliis Cicero is orator factus sit, quem fuisse omnes fa- tentur, deinde quid eloquendi ars apud aequales eius opera profecerit.
Cicero tantam eloquentiae praestantiam minirae insti- tutioni oratoriae et artis praeceptis discendis debuit, sed cura naturae felicitati et omnium artium ascisceudarura in- dustriae, tum aetatis, qua exstitit, beneficio. Parentis et avi diligentia accurate eruditus est iis literis, quas didicisse tunc ingenuos adolescentes decebat; sed cum puer varia ten- tasset elaborassetque etiam in poesi, a qua, ut gesta sua celebrarentur, ne vir quidem factus abstinuit, mox auditis
49) Cic. Legg. I. 2, 6. 50) Cic. Brut. 67, 238. Att. I. 4.
Plut. Cic. 9. cf. Val. Max. IX. 12, 7. 51) Piisc. X. p. 501. 1. 1.
Diom. p. 61. Prisc. p. 496. t. I. Sed tribunus C. Rabirium ac- cusaverat, v. Cic. Rab. Perd. 2.
m BREVIS ELOQUENTIAE ROM. IIIST.
claris oratoribus Crasso et Aiitonio cni operi natns et a na- tnra factns esset intellexit. Id igitnr primnm egit, nt omninni artinm accnratissimam cognitionem imhiberet. Ins civile ad Q. Mncinm Scaevolam angnrem dednctns didicit; qni cnm mortnns esset, Q. Mncinm pontificem maximum assectatus est. Mox Romam delatis praecipnarnm in philosophia sectarnm principihus Phaedro Epicureo Diodoto Stoico et Philone Academico ducibus omnium philosophornm, qui in aliquo numero essent, placita didicit et anditis etiam post Antiocho Cralippo aliis ea studia nnnquam intermisit: ut, cnm re publica a Caesare exstincta libris scribendis iuTentuteni ad Graecos cognoscendos illicere cuperet, eam senilera suam declamationem diceret. Cnm igitnr primam causara publicam Sex. Roscii de parricidio postulati egissct, tam et cnltnm et vehemens dicendi genns in fornm afferre videbatnr, ut nulla causa esset, quae non digna patrocinio eins haberetnr. Tamen in Graeciam Asiamqne per aliqnod tenipns secedere constitnit; nt ipse dicit, valetudinis firmandae cansa, ut alii tradidernnt, vitandis offensionibus potentinra. Sed dici non potest quantura hoc itinere contraxerit coramodi. Audiendis enim philosophis et rhetoribns, qui illa aetate plurimum faraae habebant, exercendo apnd Molonera Rhodinm ingenio, acuendo rerura optiraarnm iudicio astrinxit puerilem illam, qua olim afflnebat, vehenientiara et quasi luxuriantem na- turam ad sanitatem revocavit; ut corpore firniatns, artibus et literis plurimis instructus, maturam recti existimationem adeptus, oranino, nt ipse dicit, prorsus nintatns post duos annos Romam rediret. Nec postea unquam ea stndia recolere et amplificare omisit, sed in sunimis rebus versatus et in ipso honorum functione doctorum horainnm usu legendo scri- bendo declamando docendo vira et copiam eloquendi auxit et firmavit. Ad quam ingenii praestantiara cnm acccderet insignis integritas et innocentia mornm, sunimo popnli plausu omnes honores suis annis adeptus est et, cnm nec opibus polleret nec nobilitate praestaret nec rerum bello gerendarura copiam ant qnaesivisset aut oblatam accepissct, per aliquot annos rei publicae priuceps habitus est.
BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST. li:i
Ciceroiiem oratorem Dcmosthenis vim non esse assecutum conscntiunt. Iluius cnim magnitutlo inest in rehus, quas profert, argumentis, quihus utitur, ponderihus sentcntiarum, quihus adversarios de sfktu dciicit fraugit prosternit. Cicero autem invenicndi partiendi memoriae actionis praestantia Hor- tensium Calidium Calvum alios acqualium vincere non potuit: erant enim hacc apud aiium alia praestantissima. Duahus autem rehus omncs superavit. Altcra est praestantia elo- cutionis, ars scntcntias numcrose concludendi altera. De quihus virtutihus cum iam brevihus disputarimus, hic eadcm iterandi locus non cst (^-).
Scd etiam aetatis felicitati partem gloriac dehcre Cice- roncm signiiicavimus. Ea felicitas non est otii et pacatae civitatis, qualis sub Augusto et Traiauo fuit, ncc morum simplici iutcgritate conspicuorum, qualcs Spartae olim fuere et Romae vigehaut, donec imperii impoteutia orhis terrarum dominos corrupit. Sed merito felicitatcm quandam temporum in eo agnoscimus, quod Cicero, cum csset cupidissimus dis- ceudi, tantam cupiditatis explendae materiem repcrit, quae non pateret, si seculo prior fuissct; quod ingcnio validissi- mus etiam colcndi ingcnii uherrimam copiam nactus est; quod osteudendae praestantiae in iiiaximis causis agendis summisque rei publicae discriminibus tantam facultatcm ad- eptus est: denique quod eo seculo ars, cui se totum dicarat, studiosis tanta diligentiae praemia reddchat.
Assecutus igitur est, ut nomen ipsius ab eloquentia seiungi non posset, et cum aequalium paucos, posterorum plurcs obtrectatores habuerit, sanos et prudcntes artis existi- matores eosdem sui admiratores repcrit. Scd nou solum exemplo suo artem auxit, sed etiam doctrina, eaque cum scriptis tum ore cum discentibus communicata. Significavimus enim artem suam Ciceroni tantopere cordi fuisse, ut prae- stantis ingenii adolescentcs quasi suae laudis successores et aemulos praeceptis instruxerit et naturae eorum virtutem sua peritia adiuvare voluerit. Huic igitur Caelius Curio Brutus
52) §. 37.
114 BREVIS ELOQUENTIAE ROM. IIIST.
magnam laudiim suariim partem debuerunt et Brutus certe niinime eam, quam debebat, gratiani Ciceroni retulit, quod quem imitari aut nollet aut non posset tanquam perversa secutum criminatus est. Sed non dil^t modo et docuit prae- clare Tullius, sed scripsit etiam non inferius. Non moramur Rhetorica priora, etsi etiam haec non contemnendam Grae- corum praeceptorum peritiam ostendunt: sed inchoatos re- liquit et itinere Asiano interruptos non absohit suis pro- fectibus indignos iudicans. At quis laudare eloquentiam fa- cundius, quis necessitatem instruendae plurimarum artium apparatu ostendere luculentius, quis denique inveniendi par- tiendi eloquendi agendi praecepta pouere plenius potuit, quam ille in libris de Oratore? quis imaginem perfecti oratoris elegantius adumbrare qnam fecit in Oratore ad M. Brutum? quis ortus et incrementa eloquentiae Romanae accuratius consignare literis, quam factum est in libro de claris ora- toribus? Hi libri maturissiraum profecto ingenii Ciceroniani fructum referunt, nec profecto talia scribere potuit, nisi qui Verrem damnavit Catilinam expulit Antoniura comrauni ciYium odio obiecit.
§. 46. Ser. Sulpicius.
Oratores aetatis Ciceronianae sic tractabimus, ut primum eorum res enarremus, qui Ciceroni suppares ipsorumque viribus fisi suam dicendi \iam tenuerunt; deinde eos, qui Ciceronis doctrina et exemplo, cum aetate posteriores essent, secuti sunt; postremo illos, qui in Augusti usque tempora duraverunt.
Illorum antiquissimus & Ciceronis aequalis est Ser. Stil- 'pichis Rnfus (^^). Is gente antiquissimae nobilitatis ortus, quod ipse in accusando Murena iactayit (^''), sed quae maio- rum culpa ad eam ignobilitatem descendisset, ut pater et avus nuUis honoribus functi intra equestrem dignitatem sub-
53) De hoc scripsit R. Schneider, Lips. 1834. quo scripto tamen non utor. 54) Cic. Mur. 7, 15.
BREVIS ELOQUENTIAE ROIM. IIIST. 115
sisterent. Sed in P. Sulpicio luiius gentili tractando illam
Sulpiciae familiae partem ad plehem transisse videri diximus.
De Ser. Sulpicii lionoribus ante praeturam gestis non con-
stat. Praeturam autem anno post Ciccronem administravit
a. 689 et quaestioni de peculatu praefuit (^^); consulatum
Cicerone consule in annum sequentem petiyit et superatus
designatum corapetitorem L. Murenam de aniLitu reum fecit
per Ser. filium M. Catonem tunc tribunum et L. Postumium.
Quem defendente Cicerone cum damnare non potuisset, ab-
iecta consulatus spe decem aunis sequentibus totum se causis
agendis et respondendo de iure dedit, in quo niunere non
singularem modo scientiam, sed etiam raram integritatem
ostendisse fertur (^*'). Consul igitur cum M. Marcello fuit
sub ipsa belli civilis initia a. 703. In hoc magistratn tan-
qiiam cunctatorem increpat Caelius ad Ciceronem, qui tum
Ciliciae praeerat, scribens. Verebatur enim Caesarem of-
fendere in sortiendis provinciis et Parthos post Crassi mortem
Syriae imminentes timebat (^'). Bello coepto Caesaris partes
tanquam tutissimas amplexus cum aliis consularibus, ut L.
Volcatio et L. Caesare, etiam filinm cognominem in eius
castra misit: quod non iniuria reprehendit Cicero quamyis
ipse desultor partim Pompeianarum (^^). Inde Caesar eum
Achaiae regendae praefecit, ex qua promcia Ciceronem
epistola de morte Tulliae consolatus est, quae quarto episto-
larum huius lihro inclusa legitur. Hinc Romam reversus
occiso dictatore moderatura libertatis recuperatae aulicum
egit. Mortuus est Mutinam legatus profectus ad concilian-
dum rei publicae Antonium. Quam ob rem Cicero honorifi-
centissima dicta sententia (^^) statuam eius in Rostris po-
nendam censuit. Filius eius pateruae laudis consors ipse
qnoque de iure civili scripsit (^°).
Sulpicius vir bonus fuisse videtur et amans rei publicae, sed luxuria seculi ad summam moUitiem et lihidinem cor-
55) Cic. Mur. 20, 42. 56) Cic. Phil. IX. 5. 57) Caelius
ad Cic. Divers. VIII. 10. al. 58) Cic. Att. IX. 19. 59) Phf-
lippica nona; Titulum huc spectantem v. apud Reinesium p. 504. 60) Affert aliquid inde Festus v. municeps.
s*
116 BREVIS ELOQUENTIAE ROM. HIST.
rnptiis, si quidein grayiter queritur Cicero ("'), quod uiia
cum uxore lihcrtinam sibi dilectam Cytheridem et septem
aliis lecticis totidem sive amicos siye amicas in iter eduxerit.
Sed oratoriam laudem ab eo abiudicare non licet. Quodsi
enim quara lionorifice in primis Quintilianus de eo existimet
reputaverimus, mirum videri possit, quod Cicero quamvis
amicus virtutes eius minus praedicaverit, quam viri laudes et
mutua henevolentia postulabant. Nam in Mureniana quidem
ignoscimus oratori rov iJTZo} Xoyov yQeixvio tiolovvzi, cuui
civilem Sulpicio prudentiam non adimit, sed eloquentiam non
concedit. Sed in Bruto (^'-) eximiam quideni praeter alias
literas illam ei laudem tribuit, quod cum peritia Scaevolae
et aliorum iuris consultorum illam quoque doctrinam con-
iunxerit, quae dissipata componere confusa discernere suis
quaeque capitibus snbiungere doceat, et acumine dialectico
iuris rudem adliuc indigestamque molem in artis formam
redegerit: at niox addit assumpsisse Sulpicium eloquentiae
tantum, ut ius civile facile tueretur, quod non sane magnum
est, et alio loco principibus eloquentiae num par fuerit ad-
dubitat. Ne Philippica quidem nona laudem aliam quam
iuris consulti habet. luris enim peritia ante Labeonem An-
tistium et Ateium Capitonem omnibus praestitit, ut libri re-
prehensorum in Scaevola capitura commentarium in duodecim
tabulas alii in sumrao honore essent. Docent Gellius et
Festus eorum testimonio multifariam utentes. Longe iustior
Cicerone Quintilianus , qui non modo artis exempla a Sulpicio
petit C'^), sed etiam studium laudat (^^), acumen insignem
eius in dicendo virtutem praedicat (^^) , facundiam cum peritia
huic, ut Catoni et Scaevolae, concessam fuisse agnoscit (''''),
insignem tribus orationibus perscriptis laudem partam esse
refert (^^), sed omnium orationum coramentarios accuratissi-
mos ab eo confectos narrat, nec minorem horum quam
orationum praestantiam esse significat (""*). Causarum, quas
61) Cic. Att. X. 10. 62) Cic. Brut. 41 , 156. 63) Quintil.