I. TEXT - 11. KOMMENTAR

IN EINEM BANDE
MIT ZWEI TAFELN ZEICHNUNGEN
LEIPZIG
DIETERICHSCHE VERLAGSBUCHHANDLUNG
THEODOR WEICHER MDCCCCVIII
U MANILII ASTRONOMICA
EDIDIT
THEODORUS BREITER
L CARMINA
i)
LIPSIAE
SUMPTIBUS DIETERICHII
(THEODORI WEICHER) MDCCCCVn
■r*-.'-^. j ::_ n
Corrigenda
pag. 13 linea 9 a fine lege 375 pro 373.
pag. 26 linea 4 a flne lege parens pro parent.
pag. 32 linea 9 a fine lege Hectoreumque pro Hedoreamqzce.
pag. 39 linea 24 ab initio lege libra pro chelis.
pag. 41 linea 4 a tine lege d. a. s. pro uas.
pag. 72 linea 17 ab initio lege terat pro ferat.
pag. 76 linea 7 ab initio lege orhe pro or6?s.
■«^:.-^^j :.
(cjuattuor codicuni lectioiies ia adnotatioue critica notaui. Suut autem hi:
1. Codex Gemblacensis (g), monasterii olim Gemblacensis, nunc Bruxellensis bibliotlieeae regiae (Nr. 10012), membr., formae 8*^, IC schedis, saeculo ut uidetur XI perscriptus. De lioc libro, quem bis ipse (1853 et 1892) contuli, egit accuratamque collationem pubb*cauit P. Thomas: 'lucubrationes Mauilianae. Scripsit P.Thomas. Gandi 1888.'
2. codex Lipsiensis (1) Nr. 1465 bibl. Paulinae, membr., formae 4 mai., uel 2. min., coutinens folia 96. Versus uiceni terni in quauis pagina scripti sunt. Antiquiorem eum esse Cusauo, non cedere aetate Gemblacensi mihi quidem persuasi. Contulit eum librum (uide subscriptionem in fi.ne libri V) 'in gratiam cele- berrimi Viri Ricardi Bentlei parantis omnibus numeris absolutam huius poetae editionem loach. Frid. Fellerus Ao MDCXCIII' socio adiuncto Gotefredo Richtero (uide praefationem editionis Bentleianae), quam coUationem Vra.tislauien8em (Vrat.) uocant*): ipse librum contuli a. 1892.
3. codex Cusanus (c), monasterii olim Cusani, nunc bibliothecae regiae Bruxelieusis (Nr. 10699), membr., formae 2 min. Continet 17 folia, characteribus miuutis binisque columnis, septuagenis in singulis columnis uersibus, saeculo ut uidetur XII exeunte scriptus. Contuli hunc librum a. 1853.
4. codex Matritensis (m), monasterii olim Escorialensis, nunc bi- bliothecae nation. Matritensis M 31. chart., formae 2^, saeculo XIV vel XV ineunte scriptus.**) Hunc librum longa obliuione pressum G. Loewe detexit et accurate contulit anno 1879 (a XIII d. Sextil. usque ad XXIII Sept. 1879) coUationemque et obser- uationes nonnullas adscripsit margini editionis lacobeae (codd.
*) asseruatur In Bibl. Reg. Vratisl., adscripta editioni Scaligeranae. **) Cf. von Hartel: Sitzungsberichte der philol. histor. Klasse der kaiser- lichen Akademie d. W. 113 Bd. Wien 1886, pag. 215ff.
IV
Ms. phil. 139 bibliothecae Gottingensis) *), cuius collationis
inspiciendae copia mihi facta est a. 1890 et 1892 benignitate
directoris Gottingensis bibliothecae. Tum Roh. Ellis, uir de Ma-
uilianis studiis optime meritus, Matriti a. 1892 codicem contulit,
collationemque suam (Voll. VIl et VIII Classical Review a. 1893
et 1894) publici iuris fecit; idem iam a. 1893 de codice in
Hermathen. Nr. XIX copiose disseruit. Aliquot locis Lowe et
Ellis inter se discrepant, quod indicandum putaui.
Verum ut quid his codicibus auctoritatis tribuendum sit, diiu-
dicetur, addenda nonnulla de codicibus et Lipsiensi et Matritensi
uidentur. In Lipsiensi scribendo tres fere scribae se excepisse uidentur
(1. ab initio usque ad fol. 58, 2. ad fol. 8B, tum sequuntur tres uersus
litteris minutis scripti, ad extremum manus ])rima recurrit); litterae
magnue, paucae abbreuiationes. Sed hi scribae opus imperfectum
rubricatoribus absoluendum reliquerunt, qui titulum, lemmata, litteras
initiales spatiis, quae uacua relicta erant, appingerent. Qui officio suo
in libro primo ito satisfecerunt, ut tituhim litteris uncialibus, lemmata
spatiis destiuatis usque ad lol. 15 aute vs. 606, initiales litteras singulis
capitulis usque ad vs. 420 (desunt vs. 665, vs. 805) adderent.
Titulum AKATI PHILOSOPHI ASTRONOMICON | LIB. PRIMVS
INCIPIT I PRELIBATIO qui in rasura putant inscriptum esse expuncti
alterius loco, cuius ipsa uestigia detexisse sibi uidentur, errant lacobus
etBechertus: perlucent sane litterae quaedam, lectu, silacobum audimus,
difficiles, quibus 'astronomicon' subesse Bechertu.? opinatus est. Per-
lucent eniuiuero litterae nonnullae uersus 21: 'ad diio temjila precor
diqjlici circwmdatus aestiC, qui uersus secundus est in folio V , sed
perhiceut inuerso ordine ideoque lectu sunt difficiliores. Habent autem
eandem iuscriptionem Cusanus et qui a Cusano peudet, V. 1 (Leidensis
suh Nr. 18). uec absona a uero ea est opinio, Gemblacensem, ubi nunc
in rasura C" Mdlius poeta manus saec. XVI inscripsit, eundem titulum
prae se tulisse. Verum liber Lipsiensis correctoris manum, antiqui
illius quidem, sed centum fere annis iunioris, locis fere innumeris
expertus est, adeo ut Lipsiensem non correctum et Lipsiensem cor-
rectum duorum codicum instar credere })ossis, qui ex diuerso fonte
promauauerint. Is corrector per totum librum officium suum ita exse-
cutus est, ut punctis uel lineolis suppositis litteras uel syllabas damnaret,
correctiones suas su])erscriberet (e. c. tingens I 582 mittatque V. 408 etc). *) Cf. Zschr. f. klass. Pliil. 1893 Nr. 25.
Cetemm atramento usus est subrubro, litteris minutis rotundioribus. Raro tertia quaedam manus saec. XV occurrit, quae scholia nullius pretii margini adscripsit.
In superiore margine libri Matritensis a manu saec. XVII (Lowe) legitur: 'Manilii Astronomicon — Statii Papiniani syluae — Asi^nius Pediji^nus in Cicej^onem — Valejii Plaj^ci nonnulla.' Vltima uerba lineolis expuncta testantur, Asconium quoque et Valerium Flaccum hoc uolumine comprehensos fuisse, qui nunc Matrit. Nat. X. 81. contineutur. Nempe hos quattuor (praeter alios) Poggius a. 1417 Constantiae inuenit, quod ipse in fine Matrit. X. 81 fol. 94^ sua manu nos docuit: hec sors hec amycu tandem manus arguit aiisis. I C. ualeri flacci argonaiiticon. Hoc fragmentu repertu est | in monasterio sancti galli prope constantia. XX niilib. passuu una cu I parte Q asconii pediani. deus concedat alteri ut utruque opus { reperiat perfectu. Nos quod potuimus egimus. — Poggius floren- tinics. — Descriptionem exactam G. Loewe fecit inseruitque col- lationi suae (cod. Philol. 189 biblioth. Gotting.). Nunc Ms. Matrit.